Najnowsze publikacje naukowe

Sułkowski, Ł., Pikiewicz, M., & Szczepańska-Woszczyna, K. (2026). Quantitative Methods of Research in Digital Landscape (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003790303

[EN below]

Publikacja Quantitative Methods of Research in Digital Landscape („Ilościowe metody badawcze w środowisku cyfrowym”) przygotowuje badaczy z zakresu nauk społecznych i nauk o zarządzaniu do projektowania, przeprowadzania i interpretowania analiz statystycznych we współczesnym środowisku badawczym charakteryzującym się dużą dostępnością danych. Obejmuje zagadnienia od podstaw statystyki opisowej i testowania hipotez, przez modelowanie regresyjne, aż po analizę czynnikową, ze szczególnym uwzględnieniem przejrzystości postępowania badawczego i odpowiedzialnego formułowania wniosków. Publikacja jest skierowana do doktorantów, studentów studiów magisterskich, studentów starszych lat studiów licencjackich, początkujących naukowców oraz praktyków wykorzystujących dane społeczne w takich dziedzinach jak socjologia, zarządzanie, komunikacja, edukacja, polityka publiczna i medioznawstwo. Stanowi wsparcie zarówno w kształceniu z zakresu metodologii badań, jak i w realizacji projektów badawczych o charakterze aplikacyjnym w erze cyfrowej.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

Quantitative Methods of Research in Digital Landscape equips social science and management researchers to design, run, and interpret statistical analyses for today’s data-rich research environment, from core descriptive statistics and hypothesis tests through to regression modeling and factor analysis, with a clear focus on transparency and responsible inference. Written for PhD and Master’s students, advanced undergraduates, early-career researchers, and practitioners who work with social data in fields such as sociology, management, communication, education, public policy, and media studies, it supports methods training and applied research projects in the digital age.

Link:  Click here

Kabiesz, A., Demel, K., Gościniewicz, P., Jorg, D., & Zemła, P. (2026). Optimizing mydriasis in cataract surgery: Efficacy and safety of intracameral regimen vs topical cyclopentolate in RayOne EMV implantation. Medical Science Monitor, 32, e953299. [https://doi.org/10.12659/MSM.953299](https://doi.org/10.12659/MSM.953299), (https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://medscimonit.com\&sz=32) Article abstract #953299

[EN below]

Wprowadzenie: Celem badania było porównanie bezpieczeństwa i skuteczności fakoemulsyfikacji wykonywanej z zastosowaniem miejscowo podawanego cyklopentolatu (Cykloftyal) oraz standardowego preparatu rozszerzającego źrenicę i znieczulającego, podawanego do komory przedniej oka (Mydrane), u pacjentów poddawanych implantacji soczewek wewnątrzgałkowych jednoogniskowych o rozszerzonym zakresie widzenia. Materiał i metody: Przeprowadzono retrospektywną analizę dokumentacji medycznej 100 pacjentów (100 oczu, po 50 w każdej grupie). Pacjentom podawano wyłącznie preparat Mydrane do komory przedniej oka albo miejscowo cyklopentolat w połączeniu z lidokainą podawaną do komory przedniej oka. Porównano średnicę źrenicy na początku i na końcu zabiegu, czas trwania operacji, ostrość wzroku, powikłania śródoperacyjne oraz pooperacyjne zdarzenia niepożądane. Wyniki: Nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy w czasie trwania zabiegu pomiędzy grupą otrzymującą preparat Mydrane do komory przedniej oka (8,80 min) a grupą otrzymującą miejscowo cyklopentolat w połączeniu z lidokainą podawaną do komory przedniej oka (9,24 min; p = 0,54). Nie wykazano również istotnych różnic w pooperacyjnej ostrości wzroku na żadnej z ocenianych odległości. Początkowa średnica źrenicy była jednak istotnie większa w grupie otrzymującej miejscowo cyklopentolat (7,39 ± 0,47 mm) niż w grupie otrzymującej preparat Mydrane do komory przedniej oka (6,08 ± 1,05 mm; p < 0,005), co wskazuje na bardzo dużą wielkość efektu klinicznego (d Cohena = 1,61). Nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy grupami w zakresie średnicy źrenicy pod koniec zabiegu. W żadnej z grup nie odnotowano poważnych powikłań śródoperacyjnych, takich jak pęknięcie torebki tylnej soczewki. Wnioski: W badanej grupie pacjentów miejscowo podawany cyklopentolat stanowił bezpieczną i skuteczną alternatywę dla farmakologicznego rozszerzania źrenicy za pomocą preparatu podawanego do komory przedniej oka. Zapewniał istotnie większe początkowe rozszerzenie źrenicy przy zachowaniu porównywalnej efektywności chirurgicznej w niepowikłanych przypadkach operacji zaćmy. Ze względu na korzystny stosunek kosztów do skuteczności oraz szeroką dostępność cyklopentolat pozostaje wartościową opcją w placówkach dysponujących ograniczonymi zasobami, a potencjalnie również w przypadkach złożonych, wymagających maksymalnej widoczności pola operacyjnego. Jego przydatność w trudnych przypadkach chirurgicznych, w których konieczne jest uzyskanie maksymalnej widoczności, pozostaje jednak hipotezą wymagającą weryfikacji w przyszłych badaniach prospektywnych.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

BACKGROUND: This study aimed to compare the safety and efficacy of phacoemulsification performed using topical cyclopentolate (Cykloftyal) vs standard intracameral mydriatic and anesthetic combination (Mydrane) in patients undergoing implantation of enhanced monofocal intraocular lenses. MATERIAL AND METHODS: The medical records of 100 patients (100 eyes, 50 per group) were retrospectively analyzed. Patients received either intracameral Mydrane alone or topical cyclopentolate with intracameral lidocaine. Pupil diameter at the start and end of surgery, surgical duration, visual acuity, intraoperative complications, and postoperative adverse events were compared. RESULTS: There was no statistically significant difference in surgical duration between the intracameral Mydrane group (8.80 min) and the topical cyclopentolate plus intracameral lidocaine group (9.24 min; P=0.54), nor in postoperative visual acuity at any distance. However, the initial pupil diameter was significantly larger in the topical cyclopentolate group (7.39±0.47 mm) than in the intracameral Mydrane group (6.08±1.05 mm; P<0.005), indicating a very large clinical effect size (Cohen’s d=1.61). Pupil size at the end of the procedure showed no significant difference between the groups. No major intraoperative complications, such as posterior capsule rupture, were observed in either group. CONCLUSIONS: In this cohort, topical cyclopentolate served as a safe and effective alternative to intracameral mydriasis, offering significantly wider initial pupil dilation while maintaining comparable surgical efficiency in uncomplicated cataract cases. Given its cost-effectiveness and wide accessibility, it remains a valuable strategy for resource-limited settings and complex cases requiring maximal visualization. Its potential utility in complex cases requiring maximal visualization remains a hypothesis to be evaluated in future prospective studies.

Link:  Click here

Kozmenko, S., Shenggeng, D., Maňák, R., & Oláh, J. (2026). Human adaptation to workplace technological change: Digital skill-development needs, training alignment, and job satisfaction in Europe. Human Technology, 22(2), 469–506. https://doi.org/10.14254/1795-6889.2026.22-2.12

[EN below]

Postępująca cyfryzacja środowiska pracy zwiększa wymagania wobec pracowników w zakresie dostosowywania kompetencji, przez co coraz większego znaczenia nabiera spójność między zmianami technologicznymi, możliwościami uczenia się a dobrostanem pracowników. Celem badania jest analiza adaptacji pracowników do zmian technologicznych w miejscu pracy poprzez ocenę zależności między znacznym zapotrzebowaniem na rozwój kompetencji cyfrowych przy jednoczesnym braku niedawnego udziału w szkoleniach związanych z pracą, uczestnictwem w takich szkoleniach oraz dopasowaniem ich treści do potrzeb kompetencyjnych wynikających ze zmian technologicznych a satysfakcją z pracy w Europie. W analizie wykorzystano zanonimizowane mikrodane z Europejskiego Badania Umiejętności i Miejsc Pracy (European Skills and Jobs Survey), przeprowadzonego w 2021 roku przez Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop). Zastosowano modele regresji liniowej estymowane metodą najmniejszych kwadratów (OLS), z uwzględnieniem wag badania, zmiennych kontrolnych dotyczących cech indywidualnych i zatrudnienia, efektów stałych kraju, zawodu i branży oraz błędów standardowych klastrowanych na poziomie krajów. Przeprowadzono również testy odporności wyników z wykorzystaniem metody bootstrapu dla niewielkiej liczby klastrów (wild-cluster bootstrap). Pracownicy, którzy jednocześnie deklarowali umiarkowane lub duże zapotrzebowanie na rozwój kompetencji cyfrowych i nie uczestniczyli w ostatnim czasie w szkoleniach związanych z pracą, wykazywali satysfakcję z pracy niższą o 0,341 punktu (β = −0,341; p < 0,001). Wśród pracowników o porównywalnym, znacznym zapotrzebowaniu na rozwój kompetencji uczestnictwo w szkoleniach wiązało się z satysfakcją z pracy wyższą o 0,382 punktu (β = 0,382; p < 0,001). Interakcja między zapotrzebowaniem na rozwój kompetencji cyfrowych a uczestnictwem w szkoleniach ukierunkowanych na technologie była dodatnia (β = 0,211; p = 0,001; p dla testu bootstrapowego = 0,014), co wskazuje na rosnącą względną przewagę takich szkoleń nad szkoleniami o charakterze ogólnym. Różnica między szkoleniami ukierunkowanymi na technologie a szkoleniami ogólnymi zmieniała się z −0,247 punktu przy braku zapotrzebowania na rozwój kompetencji cyfrowych do +0,176 punktu przy umiarkowanym zapotrzebowaniu oraz +0,387 punktu przy dużym zapotrzebowaniu. Wyniki te wspierają mechanizm adaptacyjnego dopasowania, zgodnie z którym zgodność treści szkoleń z potrzebami kompetencyjnymi wynikającymi ze zmian technologicznych wiąże się z wyższym poziomem satysfakcji z pracy.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

Rapid workplace digitalisation is intensifying employees’ skill-adjustment demands, making the alignment between technological change, learning opportunities, and worker wellbeing increasingly important. This study examines human adaptation to workplace technological change by analysing how substantial digital skill-development needs without recent job-related training, job-related training, and the alignment of training content with technology-induced skill demands are associated with job satisfaction in Europe. The analysis uses anonymised microdata from the 2021 Cedefop European Skills and Jobs Survey, applying survey-weighted OLS models with individual and employment controls, country, occupation and industry fixed effects, country-clustered standard errors, and wild-cluster bootstrap robustness tests. Employees who simultaneously reported moderate or great digital skill-development needs and no recent job-related training reported 0.341 points lower job satisfaction (β = −0.341, p < 0.001). Among workers with comparable substantial needs, training participation was associated with 0.382 points higher satisfaction (β=0.382, p<0.001). The interaction between digital skill-development need and technology-targeted training was positive (β=0.211, p=0.001; bootstrap p=0.014), indicating an increasing relative advantage over generic training. The targeted-versus-generic difference shifted from −0.247 points at no need to +0.176 at moderate need and +0.387 at great need, supporting an adaptive-alignment mechanism.

Link:  Click here

Radosław Motyka, Paweł Gnida, Jan Grzegorz Małecki, Natallia Kareva, Małgorzata Czichy, Ewa Schab-Balcerzak, Enhancing the photovoltaic performance of phenothiazine-based DSSCs through co-sensitization and photoanode engineering, Synthetic Metals, Volume 322, 2027, 118297, ISSN 0379-6779, https://doi.org/10.1016/j.synthmet.2026.118297.

[EN below]

Organiczny sensybilizator na bazie fenotiazyny, kwas 3,3′-(heksano-1,6-diylobis(10H-fenotiazyno-10,3-diylo))bis(2-cyanoakrylowy) (PTZ-2), zbadano pod kątem jego zastosowania jako fotouczulacza w barwnikowych ogniwach słonecznych (DSSC). Ponieważ związek PTZ-2 był już wcześniej opisywany w literaturze, innowacyjność niniejszego badania polega na systematycznej optymalizacji parametrów ogniwa poprzez współsensybilizację z barwnikiem N719, współadsorpcję kwasu chenodeoksycholowego (CDCA), zastosowanie warstwy blokującej TiO₂ oraz dodatkową obróbkę TiCl₄, zarówno w standardowych warunkach oświetlenia, jak i przy jego zmniejszonym natężeniu. Charakterystyka optyczna i elektrochemiczna wykazała korzystne właściwości wewnątrzcząsteczkowego przeniesienia ładunku, szerokie pasmo absorpcji światła widzialnego oraz odpowiednie dopasowanie poziomów energetycznych, umożliwiające efektywne wstrzykiwanie elektronów do TiO₂. Obliczenia przeprowadzone z wykorzystaniem teorii funkcjonału gęstości (DFT) wykazały silną adsorpcję PTZ-2 na powierzchni TiO₂, mniejszą tendencję do agregacji w porównaniu z PTZ-1 oraz korzystne właściwości transportu ładunku związane z zakrzywioną geometrią cząsteczki. Barwnikowe ogniwa słoneczne oparte na PTZ-2 osiągnęły sprawność konwersji energii (PCE) wynoszącą 4,59%, znacznie wyższą niż w przypadku referencyjnego barwnika PTZ-1 (0,81%). Zastosowanie kwasu chenodeoksycholowego jako współadsorbentu, współsensybilizacji z barwnikiem N719, warstwy blokującej oraz dodatkowej obróbki TiCl₄ (TiCl₄ P-T) doprowadziło do istotnej poprawy parametrów fotowoltaicznych, umożliwiając uzyskanie maksymalnej sprawności konwersji energii na poziomie 7,22% w warunkach oświetlenia AM 1.5 G. Ponadto przy zmniejszonym natężeniu oświetlenia (10 mW/cm²) zoptymalizowane ogniwo osiągnęło sprawność konwersji energii wynoszącą 17,17%, co wskazuje na potencjał jego zastosowania w fotowoltaice wewnątrzbudynkowej, wykorzystującej światło dostępne w pomieszczeniach.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

A phenothiazine-based organic sensitizer, 3,3′-(hexane-1,6-diylbis(10H-phenothiazine-10,3-diyl))bis(2-cyanoacrylic acid) (PTZ-2), was investigated as a photo-sensitizer for dye-sensitized solar cells (DSSCs). Since PTZ-2 has been reported previously, the novelty of this study lies in its systematic device-level optimization through co-sensitization with N719, CDCA co-adsorption, a TiO2 blocking layer, and TiCl4 post-treatment under both standard and reduced illumination conditions. Optical and electrochemical characterization revealed favorable intramolecular charge-transfer properties, broad visible-light absorption, and suitable energy-level alignment for efficient electron injection into TiO2. Density functional theory calculations demonstrated strong adsorption of PTZ-2 on the TiO2 surface, reduced aggregation tendency compared with PTZ-1, and favorable charge-transport properties associated with the bent molecular geometry. DSSCs based on PTZ-2 exhibited a power conversion efficiency (PCE) of 4.59%, significantly higher than that obtained for the reference PTZ-1 dye (0.81%). The incorporation of chenodeoxycholic acid as a co-adsorbent, co-sensitization with N719, and the application of blocking and TiCl4 post-treatment (TiCl4 P-T) resulted in a substantial enhancement of photovoltaic performance, yielding a maximum PCE of 7.22% under AM 1.5 G illumination. Moreover, under reduced light intensity (10 mW cm−2), the optimized device achieved a PCE of 17.17%, indicating potential for indoor photovoltaic applications.

Link:  Click here

Żerdziński, M., Burdzik, M., Żmuda, R., Dębski, P., Witkowska-Berek, A., & Krzystanek, M. (2026). Clinical Correlates of Poor Insight in Obsessive-Compulsive Disorder: An Integrative Cross-Sectional Analysis. Journal of Clinical Medicine, 15(18), 7289. https://doi.org/10.3390/jcm15187289

[EN below]

Wprowadzenie/Cele: Ograniczony wgląd w chorobę jest klinicznie istotną cechą zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD), jednak jego szersze korelaty kliniczne pozostają nie w pełni poznane. Celem badania była charakterystyka klinicznych korelatów wglądu u dorosłych osób z OCD z wykorzystaniem uzupełniających się podejść kategorialnego i wymiarowego. Metody: W tym jednoośrodkowym badaniu przekrojowym oceniono 80 dorosłych osób z OCD, wykorzystując wynik całkowity Skali Oceny Przekonań Browna (Brown Assessment of Beliefs Scale, BABS) oraz pozycję 6 tej skali. Wgląd analizowano zarówno kategorialnie, jak i wymiarowo. Po wstępnej analizie korelacji Spearmana z korektą współczynnika fałszywych odkryć (FDR) zastosowano uzupełniające się modele wielozmiennowe, eksploracyjne analizy sieci korelacji cząstkowych z wykorzystaniem metody graphical lasso oraz analizy względnej ważności predyktorów. Wyniki: Ograniczony lub całkowicie nieobecny wgląd stwierdzono u 20 uczestników (25,0%). W porównaniach międzygrupowych największe różnice dotyczyły nasilenia objawów OCD, liczby cech osobowości obsesyjno-kompulsyjnej (OCPD) oraz zbieractwa. W modelu uwzględniającym wszystkie zmienne dla wyniku całkowitego BABS nasilenie objawów OCD było jedynym niezależnym korelatem istotnym statystycznie (β = 0,339; 95% przedział ufności [CI]: 0,051–0,628; p = 0,021). Eksploracyjna analiza sieci zależności warunkowych również wykazała, że nasilenie objawów OCD stanowiło najsilniejszy warunkowy korelat wyniku całkowitego BABS (korelacja cząstkowa r = 0,251). W przypadku pozycji 6 skali BABS starszy wiek pozostawał związany z wynikiem po uwzględnieniu pozostałych zmiennych, natomiast wyższe wyniki w Skali Manii Younga (YMRS) wiązały się z wyższymi progami skumulowanymi. Wyniki dotyczące poszczególnych progów opierały się na mało licznych podgrupach i należy interpretować je jako eksploracyjne. Wnioski: Ograniczony lub całkowicie nieobecny wgląd stwierdzono u jednej czwartej uczestników badanej próby klinicznej osób mających doświadczenie leczenia. Nasilenie objawów OCD okazało się najbardziej konsekwentnym korelatem gorszego ogólnego wglądu, podczas gdy pozycja 6 skali BABS wykazywała częściowo odmienny wzorzec zależności. Ocena kategorialna i wymiarowa dostarczyły wzajemnie uzupełniających się informacji, jednak pozycja 6 stanowi część wyniku całkowitego BABS, dlatego zaobserwowanych różnic nie należy interpretować jako dowodu na istnienie niezależnych konstruktów wglądu. Ocena kliniczna powinna zatem uwzględniać zarówno poziom samego wglądu, jak i szerszy kontekst psychopatologiczny.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

Background/Objectives: Poor insight is a clinically relevant feature of obsessive–compulsive disorder (OCD), yet its broader clinical correlates remain incompletely understood. We aimed to characterize the clinical correlates of insight in adults with OCD using complementary categorical and dimensional approaches. Methods: In this single-center cross-sectional study, 80 adults with OCD were assessed using the Brown Assessment of Beliefs Scale (BABS) total score and BABS item 6. Insight was examined categorically and dimensionally. FDR-corrected Spearman screening was followed by complementary multivariable models and exploratory graphical-lasso partial-correlation networks and relative-importance analyses. Results: Poor-to-absent insight was present in 20 participants (25.0%). In between-group comparisons, the largest differences involved OCD severity, OCPD trait count, and hoarding. In the fully adjusted model for BABS total, OCD severity was the only independently significant correlate (β = 0.339; 95% CI 0.051–0.628; p = 0.021). Exploratory conditional-network analysis likewise identified OCD severity as the strongest conditional correlate of BABS total (partial r = 0.251). For BABS item 6, older age retained an adjusted association, while higher YMRS scores were associated with the upper cumulative thresholds; these threshold-specific findings were based on small subgroups and should be interpreted as exploratory. Conclusions: Poor-to-absent insight was present in one quarter of this treatment-experienced clinical sample. OCD severity emerged as the most consistent correlate of poorer global insight, whereas BABS item 6 showed a partly different pattern of associations. Categorical and dimensional assessment provided complementary information, but BABS item 6 is part of the BABS total score and the observed differences should not be interpreted as evidence of independent insight constructs. Clinical assessment should therefore consider both the level of insight itself and the broader psychopathological context.
 

Link:  Click here

Wilk, M., Jędrasiak, K., Suwalska, A., Bajor, G., Jurkojć, J., & Wodarski, P. (2026). Continuous Needle Tip Injection Pressure During Hydrodissection in Four Fascial Plane Blocks: A Fresh Human Cadaver Study. Journal of Clinical Medicine, 15(18), 6979. https://doi.org/10.3390/jcm15186979 

[EN below]

Wprowadzenie/Cele: Ciągłe monitorowanie ciśnienia podczas iniekcji może dostarczać ilościowych informacji na temat hydrodysekcji w przestrzeniach powięziowych, jednak dane porównawcze w tym zakresie pozostają ograniczone. Celem badania było porównanie średniego ciśnienia skorygowanego o wartość wyjściową oraz liniowych trendów zmian ciśnienia podczas wykonywania blokady PECS I (blokady przestrzeni międzymięśniowej mięśni piersiowych) i powierzchownej blokady przestrzeni międzypowięziowej międzyżebrowej przy mostku (SPIP), a także blokady pochewki mięśnia prostego brzucha (RSB) i blokady płaszczyzny mięśnia poprzecznego brzucha (TAPB). Metody: Każdą z technik blokady pod kontrolą ultrasonografii wykonano jednokrotnie na 10 świeżych, niezamrażanych zwłokach ludzkich. Roztwór soli fizjologicznej podawano z prędkością 10 ml/min, a ciśnienie rejestrowano w sposób ciągły. Za pomocą deterministycznego algorytmu przetwarzania sygnału wyznaczono początek fazy plateau ciśnienia po nakłuciu. Następnie analizowano 40-sekundowy odcinek zapisu po odjęciu wartości ciśnienia wyjściowego zarejestrowanej przed wprowadzeniem igły. Do analizy statystycznej zastosowano test t Studenta dla prób zależnych, a jako analizę wrażliwości wykorzystano dokładne testy permutacyjne ze zmianą znaków (sign-flip permutation tests). W celu uwzględnienia wielokrotnych porównań zastosowano korektę Holma. Wyniki: Średnie ciśnienie wynosiło 4,99 psi dla blokady PECS I oraz 5,09 psi dla blokady SPIP. Nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy pomiędzy technikami (średnia różnica dla prób zależnych: 0,09 psi; 95% przedział ufności [CI]: od −0,67 do 0,85; p = 0,790). W przypadku blokady TAPB odnotowano wyższe średnie ciśnienie niż podczas blokady RSB (odpowiednio 5,50 i 4,47 psi; średnia różnica dla prób zależnych: 1,03 psi; 95% CI: od 0,36 do 1,69; p = 0,0134; wielkość efektu dla prób zależnych: d = 1,11). Wyniki analiz permutacyjnych były zgodne z wynikami analizy podstawowej. Nie wykazano istotnych różnic w liniowych trendach zmian ciśnienia pomiędzy blokadami SPIP i PECS I (p = 0,484) ani pomiędzy TAPB i RSB (p = 0,742). Wnioski: Ciągłe monitorowanie ciśnienia wykorzystano do scharakteryzowania ciśnienia hydrodysekcji podczas wykonywania czterech technik blokad przestrzeni powięziowych. Blokady PECS I i SPIP charakteryzowały się zbliżonymi wartościami średniego ciśnienia, natomiast blokada TAPB wiązała się z wyższym ciśnieniem niż blokada RSB. Uzyskane wyniki dostarczają ilościowych danych referencyjnych i uzasadniają prowadzenie dalszych badań klinicznych nad zastosowaniem ciągłego monitorowania ciśnienia podczas iniekcji.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

Background/Objectives: Continuous injection-pressure monitoring may provide quantitative insight into fascial plane hydrodissection, but comparative data remain limited. This study compared baseline-corrected mean pressure and linear pressure trends during PECS I block (interpectoral plane block) versus superficial parasternal intercostal plane (SPIP) block and rectus sheath block (RSB) versus transversus abdominis plane block (TAPB). Methods: Each ultrasound-guided technique was performed once in 10 fresh, unfrozen human cadavers. Saline was infused at 10 mL/min, and pressure was recorded continuously. A deterministic signal-processing algorithm estimated the onset of the post-puncture pressure plateau; the subsequent 40 s segment was analysed after subtraction of the pre-insertion baseline. Paired t-tests were used, with exact sign-flip permutation tests as sensitivity analyses and with Holm adjustment for multiplicity. Results: Mean pressure was 4.99 psi for PECS I and 5.09 psi for SPIP, with no significant difference between techniques (mean paired difference, 0.09 psi; 95% confidence interval [CI], −0.67 to 0.85; p = 0.790). TAPB showed a higher mean pressure than RSB (5.50 versus 4.47 psi, respectively; mean paired difference, 1.03 psi; 95% CI, 0.36 to 1.69; p = 0.0134; paired effect size, d = 1.11). Permutation analyses were concordant. Linear pressure trends did not differ for SPIP versus PECS I (p = 0.484) or TAPB versus RSB (p = 0.742). Conclusions: Continuous pressure monitoring was used to characterize the hydrodissection pressure of four fascial plane block techniques. PECS I and SPIP yielded closely aligned mean values, whereas TAPB was associated with higher pressure than RSB. These findings provide quantitative reference data and support further clinical evaluation of continuous injection-pressure monitoring.

Link:  Click here

Z. Yhobu, M, Vijayakumar, J. G. Małecki, S. P. Bammanalli, P. M. Austeria, S. Kumar Bose, D. H. Nagaraju, Srinivasa Budagumpi, Influence of Ligand Sterics on Electrocatalytic Oxygen Evolution Reaction in Molecular Half-Sandwich Nickel(II) N-Heterocyclic Carbene Complexes: Experimental and DFT Insights, The Journal of Physical Chemistry Letters, 2026, 17(38), 10934-10941 (IF= 4,5)
 doi:10.1021/acs.jpclett.6c01772

[EN below]

W niniejszym badaniu zsyntetyzowano dwa kompleksy Ni(II) typu half-sandwich z N-heterocyklicznymi karbenami (NHC), NiCpL1Br oraz NiCpL2Br, otrzymane odpowiednio z soli bromkowych 2,6-dietylofenylo-1,2,4-triazoliowych, zawierających różne podstawniki benzokumarynowe i oznaczonych jako HL1Br oraz HL2Br. Otrzymane związki poddano szczegółowej charakterystyce. Stwierdzono, że kompleksy przyjmują dwunożną konfigurację typu „piano-stool”, a centrum niklu charakteryzuje się trygonalnie płaską geometrią koordynacyjną. Następnie kompleksy Ni(II) unieruchomiono na tkaninie węglowej (CC) za pośrednictwem oddziaływań niekowalencyjnych, otrzymując molekularnie modyfikowane elektrody przeznaczone do oceny ich aktywności w reakcji wydzielania tlenu (OER) w środowisku alkalicznym. Elektrody CC modyfikowane kompleksami NiCpL1Br i NiCpL2Br porównano pod względem nadpotencjału przy gęstości prądu 10 mA/cm², nachylenia Tafela, pojemności warstwy podwójnej, elektrochemicznie aktywnej powierzchni oraz charakterystyki wynikającej z wykresów Nyquista. Przeprowadzono również długoterminowe pomiary chronoamperometryczne, a uzyskane wyniki przeanalizowano na podstawie krzywych polaryzacyjnych oraz charakterystyki morfologicznej materiałów po elektrolizie. Obliczenia z wykorzystaniem teorii funkcjonału gęstości (DFT) wykazały, że nachylony pierścień benzokumarynowy w kompleksie NiCpL1Br, wynikający ze zmniejszonego kąta dwuściennego, wzmacnia oddziaływanie elektronowe z centrum niklu. Prowadzi to do zwiększenia nakładania się orbitali oraz wzmocnienia sprzężenia π, co w konsekwencji skutkuje wyższą aktywnością w reakcji wydzielania tlenu.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

In this study, two half-sandwich Ni(II) N-heterocyclic carbene (NHC) complexes, NiCpL1Br and NiCpL2Br, were synthesized from 2,6-diethylphenyl-1,2,4-triazolium bromide salts bearing varying benzocoumarin substituents, designated as HL1Br and HL2Br, respectively and thoroughly characterized. The resulting complexes were found to adopt a two-legged piano-stool configuration, with the Ni center exhibiting a trigonal planar coordination geometry. Further, the Ni(II) complexes were immobilized onto carbon cloth (CC) via noncovalent interactions to fabricate molecularly modified electrodes to evaluate their performance in the oxygen evolution reaction (OER) in an alkaline medium. NiCpL1Br and NiCpL2Brmodified CC electrodes were compared in terms of overpotentials at a current density of 10 mA/cm2, Tafel slopes, double-layer capacitance, electrochemical active surface area, and Nyquist plots. The long-term chronoamperometric measurement was conducted and analyzed using polarization curves and post-electrolysis morphological characterization. Density functional theory revealed that the tilted benzocoumarin ring in NiCpL1Br due to its reduced dihedral angle boosts electronic interaction with the Ni center, thereby increasing the orbital overlapping, and further strengthens π-conjugation, leading to increased OER activity.
 

Link:  Click here

Bieliński, J.R., Timler, D., Nadolny, K. et al. Knowledge, self-reported confidence and past experiences of polish parents in rescue manoeuvres for first aid management of paediatric choking: a cross-sectional pilot study in Poland. Sci Rep 16, 28323 (2026). https://doi.org/10.1038/s41598-026-54899-x

[EN below]

Zadławienie jest stanem nagłego zagrożenia życia u dzieci. Pomimo znaczenia tego problemu wiedza społeczeństwa na temat udzielania pierwszej pomocy pozostaje ograniczona, a danych odnoszących się konkretnie do rodziców jest niewiele. Celem niniejszego badania była ocena wiedzy polskich rodziców dotyczącej udzielania pierwszej pomocy w przypadku zadławienia u dzieci oraz identyfikacja czynników związanych z poziomem tej wiedzy. W okresie od grudnia 2024 r. do lutego 2025 r. przeprowadzono przekrojowe badanie ankietowe online. Kwestionariusz obejmował pytania dotyczące cech socjodemograficznych oraz otwarte pytania oparte na scenariuszach, służące ocenie postępowania w przypadku niedrożności dróg oddechowych spowodowanej ciałem obcym. W badaniu wzięło udział łącznie 156 rodziców. Mediana wyniku w zakresie wykonywania manewrów ratunkowych wyniosła 4/12 punktów, natomiast mediana wyniku dotyczącego postępowania w przypadku zatrzymania krążenia wyniosła 2/3 punkty, co wskazuje na ogólnie ograniczony poziom wiedzy. W analizach jednoczynnikowych wyższy deklarowany poziom pewności siebie był związany z lepszymi wynikami, natomiast wcześniejsze szkolenie wykazywało zależność na granicy istotności statystycznej. W analizie wieloczynnikowej jedynym istotnym predyktorem lepszych wyników było wcześniejsze szkolenie praktyczne. To eksploracyjne badanie wykazało rozbieżność pomiędzy deklarowaną przez rodziców pewnością siebie a ich rzeczywistą wiedzą dotyczącą postępowania w przypadku zadławienia u dziecka. Wcześniejsze szkolenie praktyczne może być związane z lepszym poziomem umiejętności, jednak wyniki należy interpretować ostrożnie ze względu na ograniczoną moc statystyczną badania. Zastosowanie otwartych pytań scenariuszowych umożliwiło bardziej realistyczną ocenę wiedzy praktycznej. Konieczne są dalsze badania na większych grupach, które mogą stanowić podstawę do opracowania ukierunkowanych interwencji edukacyjnych opartych na rozwijaniu praktycznych umiejętności.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

Choking is a life-threatening paediatric emergency. Despite its importance, public knowledge of first aid remains limited, and data specifically concerning parents are scarce. This study aimed to assess Polish parents’ knowledge of paediatric choking first aid and identify factors associated with performance. A cross-sectional online survey was conducted between December 2024 and February 2025. The questionnaire included sociodemographic characteristics and scenario-based open-ended questions assessing the management of foreign body airway obstruction. A total of 156 parents participated. The median score for rescue manoeuvres was 4/12, while the median score for cardiac arrest management was 2/3, indicating generally limited knowledge. In univariate analyses, higher self-reported confidence was associated with better performance, whereas prior training showed a borderline association. In multivariate analysis, previous practical training was the only significant predictor of performance. This exploratory study revealed a discrepancy between parents’ self-reported confidence and their actual knowledge of paediatric choking management. Previous practical training may be associated with improved performance; however, the findings should be interpreted cautiously due to limited statistical power. The use of open-ended scenarios enabled a more realistic assessment of functional knowledge. Further large-scale studies are needed to support the development of targeted, skills-based educational interventions.

Link:  Click here

Trusz S, Fabiś A, Duraj A, John B. The Need Fulfillment Inventory for older adults participating in University of the Third Age activities: development and psychometric properties. Ageing and Society. 2026;46:e65. doi:10.1017/S0144686X26100889

[EN below]

Abstrakt:

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Link:  Click here

Krzystanek, M.; Bieś, R.; Bąk-Sosnowska, M. Immune System Alterations in Treatment-Resistant Schizophrenia: A Systematic Review of the Current Evidence and Future Directions. Int. J. Mol. Sci. 2026, 27, 3745. https://doi.org/10.3390/ijms27093745

[EN below]

Abstrakt:

Schizofrenia oporna na leczenie (TRS, treatment-resistant schizophrenia) pozostaje istotnym wyzwaniem klinicznym ze względu na ograniczone możliwości terapeutyczne oraz niewystarczające poznanie leżących u jej podłoża mechanizmów biologicznych. Najnowsze doniesienia wskazują, że dysregulacja układu immunologicznego może odgrywać kluczową rolę w patofizjologii TRS. Celem niniejszego przeglądu systematycznego była synteza aktualnych danych dotyczących nieprawidłowości immunologicznych związanych z TRS, ze szczególnym uwzględnieniem markerów stanu zapalnego, profili komórek układu odpornościowego oraz roli autoprzeciwciał, a także ocena ich potencjalnego zastosowania w diagnostyce i leczeniu. Przeprowadzono systematyczny przegląd piśmiennictwa zgodnie z wytycznymi PRISMA, obejmujący badania kliniczne, molekularne i translacyjne dotyczące markerów immunologicznych u pacjentów z TRS. Do przeglądu włączono badania oceniające stężenia cytokin, fenotypy komórek układu odpornościowego, autoprzeciwciała, czynniki genetyczne oraz efekty terapii immunomodulujących. Szczególny nacisk położono na wyniki pozwalające odróżnić TRS od schizofrenii odpowiadającej na leczenie. TRS wiąże się z charakterystycznymi profilami immunologicznymi, obejmującymi podwyższone stężenia IL-6, IL-8, TNF-α i sCD25, zwiększoną ekspresję CD33 na monocytach oraz zwiększoną liczebność plazmacytoidalnych komórek dendrytycznych CD123+. Autoprzeciwciała, w szczególności skierowane przeciwko receptorom glutaminergicznym, występują częściej u pacjentów z TRS, a ich poziom obniża się podczas leczenia klozapiną. Modele predykcyjne wykorzystujące autoprzeciwciała klasy IgM oraz warianty genetyczne wykazują potencjał w zakresie wczesnej identyfikacji osób zagrożonych rozwojem TRS. Obecnie badane są również nowe metody leczenia immunomodulującego, takie jak rytuksymab, lewamizol i senolityki, które mogą stwarzać możliwości opracowania spersonalizowanych strategii terapeutycznych. Dysfunkcja układu immunologicznego stanowi powtarzalną i biologicznie istotną cechę TRS. Włączenie biomarkerów immunologicznych do praktyki klinicznej może zwiększyć precyzję diagnostyczną oraz wspierać dobór zindywidualizowanych metod leczenia. Przyszłe badania powinny koncentrować się na standaryzacji protokołów oznaczania biomarkerów oraz prowadzeniu badań podłużnych w celu potwierdzenia zależności przyczynowych i optymalizacji algorytmów terapeutycznych.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Treatment-resistant schizophrenia (TRS) remains a significant clinical challenge due to limited therapeutic options and a poor understanding of its underlying biology. Recent findings suggest that immune system dysregulation may play a critical role in the pathophysiology of TRS. This systematic review aimed to synthesize current evidence on immunological abnormalities associated with TRS, with a focus on inflammatory markers, immune cell profiles, and the role of autoantibodies, and to explore their potential utility in diagnosis and treatment. A systematic review of the literature was conducted in accordance with PRISMA guidelines, incorporating clinical, molecular, and translational studies on immunological markers in patients with TRS. Included studies assessed cytokine levels, immune cell phenotypes, autoantibodies, genetic factors, and the effects of immunomodulatory therapies. Emphasis was placed on findings differentiating TRS from treatment-responsive schizophrenia. TRS is associated with distinct immune profiles, including elevated IL-6, IL-8, TNF-α, and sCD25 levels, overexpression of CD33 on monocytes and expansion of CD123+ plasmacytoid dendritic cells. Autoantibodies, particularly those targeting glutamatergic receptors, are more prevalent in TRS and decrease with clozapine treatment. Predictive models using IgM autoantibodies and genetic variants show promise for early identification of at-risk individuals. Emerging immunomodulatory treatments such as rituximab, levamisole, and senolytics are under investigation, offering potential for personalized strategies. Immunological dysfunction represents a reproducible and biologically relevant feature of TRS. Integration of immune biomarkers into clinical practice may enhance diagnostic precision and inform personalized therapeutic approaches. Future research should prioritize standardized biomarker protocols and longitudinal studies to validate causal associations and optimize treatment algorithms.
 

Link:  Click here

Klonowska, I., Walancik, M., Bukowski,M., Managing Organizational and Societal Challenges of AI Insights from Education and Cyber Security.

[EN below]

W obliczu zmian, jakie sztuczna inteligencja (AI), Internet Rzeczy (IoT) oraz analityka big data (BD) wprowadzają w nasze codzienne życie, niniejsza książka analizuje wpływ tych technologii na społeczeństwo jako całość, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji oraz bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego. Publikacja „Managing Organizational and Societal Challenges of AI: Insights from Education and Cyber Security” podejmuje między innymi następujące pytania:

• Jakie zagrożenia stwarza sztuczna inteligencja dla współczesnego świata, jego bezpieczeństwa wewnętrznego oraz szeroko rozumianego bezpieczeństwa zewnętrznego?
• Czy edukacja oparta na sztucznej inteligencji może osłabić u ludzi potrzebę samodzielnego myślenia i tworzenia?
• Dlaczego sztuczna inteligencja budzi u jednych fascynację, a u innych obawy?

Książka odpowiada na te pytania poprzez analizę zastosowań sztucznej inteligencji, Internetu Rzeczy i analityki danych w obszarach bezpieczeństwa i edukacji. Punktem wyjścia jest przegląd literatury dotyczący zarówno możliwości oferowanych przez te technologie, jak i związanych z nimi zagrożeń, wymagających odpowiedzialnego zarządzania oraz współpracy na poziomie globalnym. Autorzy podkreślają konieczność budowania odporności, wdrażania strategii adaptacyjnych oraz wykorzystywania innowacyjnych technologii w celu zapewnienia gotowości na zagrożenia zarówno tradycyjne, jak i nietradycyjne. Zwracają również uwagę, że trwałe bezpieczeństwo globalne wymaga skoordynowanych działań, skutecznego zarządzania i współpracy wielostronnej.

W dalszej części publikacji analizowane są praktyczne zastosowania sztucznej inteligencji w zarządzaniu, edukacji i bezpieczeństwie. Przedstawione studia przypadków pokazują, w jaki sposób AI wspiera monitorowanie zagrożeń, reagowanie kryzysowe i zrównoważoną mobilność, a także personalizację procesu kształcenia, doskonalenie szkoleń oraz automatyzację zadań administracyjnych. Omawiając możliwości i wyzwania związane ze stosowaniem AI w edukacji, w tym ryzyko nadmiernego polegania na tej technologii, osłabienia krytycznego myślenia oraz problemy etyczne dotyczące prywatności danych, autorzy wskazują, że sztuczna inteligencja może przynieść znaczące korzyści w zakresie poprawy efektywności, bezpieczeństwa i zdolności adaptacyjnych. Jednocześnie jej etyczne i zrównoważone wdrażanie wymaga odpowiednich regulacji, inwestycji oraz świadomości ograniczeń tej technologii.

Link:  Kliknij tutaj

___________________________________________

Confronting how artificial intelligence (AI), the Internet of Things (IoT) and big data (BD) analytics are changing how we live, this book examines how these technologies can affect society at large and education and internal and external security in particular. Managing Organizational and Societal Challenges of AI: Insights from Education and Cyber Security addresses such questions as:

• What threats does AI pose to today's world, its internal security and broadly understood external security?
• Will AI-based education take away people's will to think and create?
• Why does AI inspire awe in some of us and fear in others?

The book answers these questions by analysing how AI, IoT and data analytics are applied in security and education. This analysis begins with a literature survey of how these technologies bring both opportunities and threats that require responsible governance and global cooperation. The book underscores the necessity of resilience, adaptive strategies and innovative technologies to ensure preparedness for both traditional and non-traditional threats. It also emphasises that sustainable global security requires coordinated efforts, effective governance and multilateral cooperation.

The book continues its analysis by examining the practical applications of AI in management, education and security. Featuring case studies, it highlights how AI supports hazard monitoring, emergency response and sustainable mobility, as well as personalising education, enhancing training and automating administrative tasks. Discussing the opportunities and challenges of AI in education, including the risks of over-reliance, reduced critical thinking and ethical concerns related to data privacy, the book concludes that AI not only offers significant benefits for improving efficiency, security and adaptability but also requires responsible regulation, investment and awareness of its limitations to ensure ethical and sustainable implementation.

Link:  Click here

Bereza, K., Banaś, T., Grabarek, B. O., Czerw, A., Sigit, K., Pluta, E., & Cipora, E. (2026). Levels of Systemic Inflammatory Markers in Women with Cervical Cancer Undergoing Definitive Chemoradiotherapy Depend Primarily on Pre-treatment and Post-teletherapy Tumor Volume, Rather than on the Prescribed Radiation Dose. Current Pharmaceutical Biotechnology, 27. https://doi.org/10.2174/0113892010413911251122074226

[EN below]

Abstrakt:

Rak szyjki macicy (CC) pozostaje istotnym globalnym problemem zdrowotnym, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby. Ogólnoustrojowe markery stanu zapalnego, takie jak stosunek liczby neutrofili do limfocytów (NLR), stosunek liczby płytek krwi do limfocytów (PLR), stosunek liczby limfocytów do monocytów (LMR) oraz ogólnoustrojowy wskaźnik immunologiczno-zapalny (SII), są wskazywane jako potencjalne czynniki prognostyczne. Celem badania była ocena zmian tych markerów związanych z leczeniem oraz ich zależności od czynników klinicznych. Metody: W prospektywnym badaniu przeanalizowano dane 106 kobiet z rakiem szyjki macicy w stopniu zaawansowania FIGO IB–IVA, leczonych definitywną chemioradioterapią (dCRT). Krew obwodową pobierano jeden dzień przed rozpoczęciem leczenia oraz w ciągu trzech dni po zakończeniu teleterapii. Wskaźniki zapalne obliczano na podstawie wyników morfologii krwi, natomiast objętość guza oceniano za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI). Zależności między wskaźnikami a parametrami klinicznymi i parametrami leczenia analizowano przy użyciu odpowiednich metod statystycznych. Wyniki: Po zakończeniu teleterapii stwierdzono istotny wzrost NLR (mediana 4,86 vs 3,31; p = 0,022) oraz wyraźny wzrost PLR (377,5 vs 198,8; p < 0,001), natomiast LMR uległ istotnemu obniżeniu (1,35 vs 2,49; p < 0,001). Zmiany SII nie były istotne statystycznie. Wyjściowe wartości wskaźników korelowały z objętością guza przed rozpoczęciem leczenia, natomiast wartości NLR i LMR po terapii były związane z objętością guza po teleterapii, ale nie z dawką promieniowania, stopniem zróżnicowania histologicznego ani stopniem zaawansowania według FIGO. Eksploracyjna analiza Kaplana–Meiera wskazywała na gorsze wyniki leczenia u pacjentek z podwyższonymi wartościami NLR i PLR, jednak różnice te nie osiągnęły istotności statystycznej. Dyskusja: Zaobserwowane zmiany wartości NLR, PLR i LMR wskazują, że markery te mogą odzwierciedlać obciążenie nowotworem oraz dynamikę odpowiedzi immunologicznej podczas dCRT. Wnioski: Wartości NLR, PLR i LMR ulegają istotnym zmianom w trakcie dCRT, odzwierciedlając przede wszystkim obciążenie nowotworem, a nie parametry zastosowanego leczenia. Wyniki te wspierają możliwość wykorzystania tych wskaźników jako dynamicznych biomarkerów w raku szyjki macicy.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Cervical cancer (CC) remains a major global health problem, especially in advanced stages. Systemic inflammatory markers such as the neutrophil-tolymphocyte ratio (NLR), platelet-to-lymphocyte ratio (PLR), lymphocyte-to-monocyte ratio (LMR), and systemic immune-inflammation index (SII) have been proposed as prognostic indicators. This study evaluated treatment-related alterations in these markers and their associations with clinical factors. Methods: In this prospective study, 106 women with FIGO stage IB–IVA CC treated with dCRT were analyzed. Peripheral blood was collected one day before treatment and within three days after teletherapy. Inflammatory indices were derived from complete blood counts, and tumor volumes were assessed by MRI. Associations with clinical and treatment parameters were explored using appropriate statistical methods. Results: After teletherapy, NLR increased significantly (median 4.86 vs. 3.31, p = 0.022), PLR rose markedly (377.5 vs. 198.8, p < 0.001), and LMR decreased (1.35 vs. 2.49, p < 0.001). SII changes were not significant. Baseline indices correlated with pre-treatment tumor volume, while post-therapy NLR and LMR were associated with post-teletherapy tumor volume but not with radiation dose, histological grade, or FIGO stage. An exploratory Kaplan–Meier analysis suggested poorer outcomes with elevated NLR and PLR, although differences were not statistically significant. Discussion: Observed alterations in NLR, PLR, and LMR suggest these markers reflect tumor burden and immune response dynamics during dCRT. Conclusion: NLR, PLR, and LMR undergo significant changes during dCRT, largely reflecting tumor burden rather than treatment parameters, supporting their role as dynamic biomarkers in CC.

Link:  Click here

Wilk, M., Chowaniec, E., Jędrasiak, K., Wodarski, P., 2026, Plos One, 21(3 March), art. no. e0343400.

[EN below]

Abstrakt:

Współczesna broń pneumatyczna pod względem swoich możliwości coraz bardziej zbliża się do broni palnej. Postrzały z tego rodzaju broni stanowią rosnące zagrożenie dla ludzi i zwierząt. Duże zróżnicowanie amunicji stosowanej w broni pneumatycznej sprawia, że charakter uszkodzeń postrzałowych może zależeć od rodzaju pocisku trafiającego w tkanki. Celem badania było określenie, w jaki sposób rodzaj ołowianego śrutu pneumatycznego kalibru 6,35 mm oraz powierzchnia trzonu kości udowej objęta uszkodzeniem postrzałowym wpływają na rozległość uszkodzeń wlotowych kości i okostnej. W badaniu wykorzystano świńską kość udową umieszczoną w modelu ludzkiego uda wykonanym z żelatyny balistycznej. Trzy rodzaje śrutu pneumatycznego Haendler & Natermann (H&N) wystrzeliwano w kierunku przedniej, tylnej oraz bocznej powierzchni trzonu kości udowej. Zmierzono energie uderzenia pocisków oraz oceniono właściwości trzonu kości udowej. Następnie modele poddano obrazowaniu rentgenowskiemu oraz przekrojono w celu fotograficznej oceny uszkodzeń spowodowanych postrzałem. Zmierzono powierzchnię uszkodzeń wlotowych kości i okostnej oraz obliczono wzajemny stosunek tych wartości. Stwierdzono, że tylna ściana trzonu świńskiej kości udowej była najgrubsza, natomiast ściana boczna charakteryzowała się największym zróżnicowaniem grubości. Analiza statystyczna wykazała, że w przypadku przedniej powierzchni trzonu kości udowej największą powierzchnię uszkodzenia powodował śrut H&N Baracuda Hunter, a najmniejszą H&N Silverpoint. W przypadku powierzchni tylnej największe uszkodzenia powodował H&N Baracuda Hunter, a najmniejsze H&N Baracuda. Natomiast w przypadku powierzchni bocznej największą powierzchnię uszkodzenia powodował H&N Silverpoint, a najmniejszą H&N Baracuda. Zaobserwowane różnice są najprawdopodobniej związane z właściwościami poszczególnych rodzajów śrutu pneumatycznego oraz z różnicami w grubości ścian trzonu kości udowej, w tym ze znacznym zróżnicowaniem grubości ściany bocznej.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Modern air weapons are approaching firearms with their capabilities. Shots from this type of weapon pose an increasing threat to humans and animals. The vast variation in airgun ammunition means that gunshot damage can vary depending on the type of bullet that hits the tissues. The study was undertaken to investigate how the type of lead airgun pellet calibre of 6.35 mm and surface of femoral shaft affected by gunshot damage have impact on extent of bone and periosteal entry damage. In our study, we subjected a porcine femur contained in a ballistic gelatine human thigh model to damage. 3 types of Haendler&Natterman (H&N) airgun pellets were fired at the anterior, posterior and lateral surfaces of the femoral shaft. The impact energies of the projectiles were measured. The properties of the femoral shaft were evaluated. The models were then subjected to X-ray imaging and slicing for photographic evaluation of pellet shot damage. The surface area of inlet damage in the bone and periosteum was measured, and the ratio of these dimensions to each other was calculated. It was noted that the posterior wall of the porcine femoral shaft is the thickest, and the lateral wall has the greatest variation in thickness. As a result of statistical analysis, it was noted that for the front surface of the femoral shaft, H&N Baracuda Hunter shot generated the biggest damage area and H&N Silverpoint the smallest; for the posterior surface, H&N Baracuda Hunter biggest and H&N Baracuda smallest damage area respectively; and for the lateral surface, H&N Silverpoint the biggest and H&N Baracuda the smallest damage area respectively. This is most likely influenced by the properties of the individual airgun pellets and the different thicknesses of the femoral shaft walls, including significant variation in the thickness of the lateral wall.
 

Link:  Click here

Trybulski, R., Kużdżał, A., Olaniszyn, G., (...), Marcol, W., Walicka-Cupryś, K. 2026, Therapeutic Advances in Musculoskeletal Disease, 18.

[EN below]

Abstrakt:

Reakcje wazowagalne (VVR) są częstymi, przemijającymi reakcjami autonomicznego układu nerwowego na procedury inwazyjne, takie jak iniekcje czy nakłuwanie, charakteryzującymi się bradykardią, niedociśnieniem tętniczym oraz przejściową utratą przytomności. Jednak częstość ich występowania oraz leżące u ich podłoża mechanizmy autonomiczne podczas suchego igłowania (DN) stosowanego w leczeniu zespołu bólu mięśniowo-powięziowego (MPS) pozostają nadal słabo poznane.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Vasovagal responses (VVR) are common transient autonomic reactions to invasive procedures such as injections or needling, characterized by bradycardia, hypotension, and transient loss of consciousness; however, their occurrence and underlying autonomic mechanisms during dry needling (DN) for myofascial pain syndrome (MPS) remain poorly understood.

Link:  Click here

Korzec, M., Kotowicz, S., Małecki, J.G. 2026 Journal of Materials Chemistry C., https://doi.org/10.1039/D5TC03651H

[EN below]

Abstrakt:

Badania koncentrowały się na opracowaniu optymalnej ścieżki syntezy 3- i 4-amino/jodowych pochodnych 1,8-naftalimidów, stanowiących istotne reagenty wykorzystywane do otrzymywania nowych 1,8-naftalimidów o korzystnych właściwościach optycznych. W ramach prac przeanalizowano reaktywność poszczególnych związków, na którą wpływa przede wszystkim położenie podstawnika w pierścieniu naftalimidowym. Wykazano, że pochodne aminowe podstawione w pozycji 4 charakteryzują się niższą zasadowością, co może wyjaśniać ich mniejszą reaktywność, m.in. w reakcjach kondensacji. Pochodne aminowe wykorzystano w reakcjach kondensacji z aldehydami w celu otrzymania pochodnych zawierających wiązanie iminowe (–N=C–), natomiast pochodne jodowe zastosowano w reakcji Suzukiego, uzyskując związki zawierające wiązanie węgiel–węgiel (–C–C–). Dla otrzymanych związków zbadano podstawowe właściwości optyczne, w tym widma UV–Vis, fotoluminescencję (PL), wydajność kwantową, czas życia emisji oraz właściwości agregacyjne. Wyniki porównano pod względem rodzaju wiązania (–C–C– vs –N=C–) oraz miejsca podstawienia (pozycja 3 vs 4). Właściwości otrzymanych pochodnych przeanalizowano i przedyskutowano, a interpretację wyników wsparto odpowiednimi obliczeniami teoretycznymi z wykorzystaniem teorii funkcjonału gęstości (DFT). Związki zawierające wiązanie –C–C– wykazywały intensywniejszą emisję niż pochodne z wiązaniem –N=C–, co wynika z fotoindukowanego transferu elektronu (PET) z atomu azotu do pierścienia naftalimidowego w badanych iminach. Dla pochodnych pirenu i naftalenu wykazano batochromowe przesunięcie emisji wraz ze wzrostem polarności rozpuszczalnika. Przeprowadzono również badania spektroskopowe (¹H NMR, widma absorpcji i emisji) pochodnych zawierających wiązanie –N=C– w różnych rozpuszczalnikach: słabo polarnym dichlorometanie oraz polarnych acetonie i dimetylosulfotlenku, z dodatkiem kwasu trifluorooctowego. Celem było przeanalizowanie hamowania procesu PET oraz procesów hydrolizy jako mechanizmów odpowiedzialnych za wzrost intensywności emisji badanych imin. Badania UV–Vis i ¹H NMR imin w obecności kwasu trifluorooctowego wykazały, że pochodne iminowe podstawione w pozycji 4 są bardziej podatne na hydrolizę niż pochodne podstawione w pozycji 3. Ponadto analizowane związki zawierające wiązanie –C–C– wykazywały wzrost emisji indukowany agregacją (AIE) lub indukowane agregacją przesunięcie emisji w kierunku krótszych fal (AIBSE), natomiast w przypadku związków zawierających wiązanie iminowe (–N=C–) obserwowano wygaszanie emisji wywołane agregacją (ACQ).

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The research focused on developing an optimal synthesis path for 3– and 4–amino/iodo derivatives of 1,8–naphthalimides, which are important reagents for obtaining new 1,8–naphthalimides with beneficial optical properties. During this work, the reactivity of individual compounds was discussed, which is primarily influenced by their position in the naphthalimide ring. In this respect, it has been shown that amine derivatives substituted in the 4–position are characterized by lower basicity, which may explain their lower reactivity, e.g., condensation reactions. The amine derivatives were used in the condensation reaction with aldehydes to obtain derivatives with an imine bond (–N=C–), while iododerivatives were used in the Suzuki reaction, obtaining derivatives with a carbon–carbon bond (–C–C–). For the obtained compounds, the basic optical properties (UV–Vis, PL, quantum yield, emission lifetime, aggregation, etc.) of the compounds were studied, comparing the bond type (–C–C– vs. –N=C–) and the site of substitution (3– vs. 4–). The properties of the obtained derivatives were analyzed and discussed, and supported by appropriate theoretical calculations (DFT). Compounds with a –C–C– bond exhibited more intense emission than derivatives with a –N=C– bond, which results from the photoinduced electron transfer (PET) from the nitrogen atom to the naphthalimide ring in the imines studied. A bathochromic shift in emission was demonstrated by increasing the polarity of the solvent for derivatives of pyrene and naphthalene. Spectroscopic studies (1H NMR, absorption and emission) of derivatives with the –N=C– bond were also carried out in various solvents: weakly polar (dichloromethane) and polar (acetone, dimethyl sulfoxide) with the addition of trifluoroacetic acid in order to analyze the PET inhibition as well as hydrolysis processes – as the processes responsible for the increase in emission using the tested imines. UV–Vis and 1H NMR studies of the imine with trifluoroacetic acid showed that the imine derivatives in the 4–position are more susceptible to hydrolysis than the derivatives substituted in the 3–position. Moreover, the analyzsed compounds with a –C–C– bond showed an increase in Aggregation–Induced Emission (AIE) or an aggregation–induced blue shift emission (AIBSE), while for compounds with an imine bond (–N=C–) an aggregation–caused quenching (ACQ) was shown.

Link:  Click here

Wiśniewski, B., Fehler, W. & Kulczycki, M. (2026). Szanse, wyzwania i kierunki rozwoju nauk o bezpieczeństwie w dyskursie naukowym. Journal of Modern Science, 65(1), 88-102. https://doi.org/10.13166/jms/219130

[EN below]

Abstrakt:

Celem artykułu jest przedstawienie wniosków z Kongresu Nauk o Bezpieczeństwie zorganizowanego w październiku 2025 roku. Było to największe i najważniejsze spotkanie naukowe, w którym udział wzięli naukowcy związani z naukami o bezpieczeństwie oraz z dyscyplinami zajmującymi się bezpieczeństwem w zakresie wyznaczonym przez przedmiot ich badań. Materiał zawiera wnioski z diagnoz prognostycznych dotyczących osiągnięć badawczych prowadzonych w obrębie nauk o bezpieczeństwie, przedstawione z perspektywy czternastoletniego istnienia tej dyscypliny. Dopełnieniem tych wniosków są informacje organizacyjne, które w przyszłości mogą okazać się przydatne organizatorom spotkań naukowych związanych z problematyką bezpieczeństwa. Podstawą zastosowania diagnozy było przekonanie, że opiera się ona na rozumowaniu i doświadczeniu badaczy. Jej istotą jest wszechstronny opis badanego zjawiska, będący efektem obserwacji oraz badań specjalistycznych, co stanowi punkt wyjścia do dalszych badań teoretycznych. W niniejszym artykule prowadzą one do sformułowania wniosków wynikających z dyskursu naukowego. Autorzy zdecydowali się na zastosowanie diagnozy prognostycznej, ponieważ opiera się ona na rozumowaniu prawdopodobnym oraz na tendencjach rozwojowych, które mimo potencjalnych błędów mogą być przydatne w określaniu szans, wyzwań i kierunków rozwoju nauk o bezpieczeństwie.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The aim of this article is to present the conclusions of the Congress of Security Sciences held in October 2025. It was the largest and most significant academic meeting bringing together scholars representing security sciences as well as disciplines addressing security within the scope of their respective research areas. The paper presents conclusions drawn from prognostic diagnoses concerning research achievements in security sciences, considered from the perspective of the discipline’s fourteen years of development. These conclusions are supplemented by organizational insights that may prove useful to future organizers of academic events devoted to security-related issues. The application of the diagnostic approach was based on the assumption that diagnosis draws upon researchers’ reasoning and experience. Its essence lies in a comprehensive description of the phenomenon under investigation, derived from observation and specialized research, which provides a starting point for further theoretical inquiry. In this article, this approach leads to conclusions emerging from academic discourse. The authors adopted a prognostic diagnosis because it is based on probabilistic reasoning and observed developmental trends which, despite the possibility of error, may prove useful in identifying opportunities, challenges, and future directions for the development of security sciences.

Link:  Click here

Fabiś, A., & Szarota, Z. (2026). A community of values: Intergenerational dialogue in letters from young adults to the older generation. Family Relations, 1-13.

[EN below]

Abstrakt:

Cel
Artykuł analizuje dialog międzypokoleniowy z perspektywy aksjologicznej, koncentrując się na wymianie wartości pomiędzy młodymi dorosłymi z pokolenia Z a przedstawicielami „srebrnego” pokolenia.

Tło
Różnice międzypokoleniowe prowadzą do wielu nieporozumień w relacjach społecznych. Wzajemne zrozumienie jest zatem istotne dla lepszego poznania siebie nawzajem oraz zrozumienia perspektywy innych osób.

Metoda
Badanie oparto na jakościowej analizie epistolarnej 36 listów napisanych w latach 2021–2022 przez respondentów w wieku 19–25 lat.

Wyniki
Analiza wykazała ambiwalentne postrzeganie relacji z osobami starszymi. Obok wdzięczności i uznania za przekazywanie tradycji, doświadczeń i życiowej mądrości młodzi ludzie formułowali oczekiwania dotyczące równego traktowania, otwartości na współczesne realia oraz dostrzegania takich zagadnień, jak zdrowie psychiczne i zrównoważony rozwój środowiskowy. Listy wskazują zarówno na wspólnotę wartości (m.in. rodzinę, uczciwość i solidarność), jak i na obszary napięć wynikających z odmiennych doświadczeń życiowych i stylów życia.

Wnioski
Na podstawie uzyskanych wyników zaproponowano koncepcję uczenia się interfiguratywnego jako modelu wzajemnej wymiany, w którym jednokierunkowy przekaz zostaje zastąpiony dialogiem i wspólnym doświadczeniem.

Implikacje
Wyniki wskazują, że dialog międzypokoleniowy oparty na szacunku i współpracy może przyczyniać się do wzmacniania kapitału społecznego w starzejących się społeczeństwach.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Objective
The article explores intergenerational dialogue from an axiological perspective, focusing on the exchange of values between young adults from Generation Z and the “Silver” generation.

Background
Intergenerational differences give rise to many misunderstandings in social relations. Mutual understanding is therefore important in order to get to know each other better and understand others.

Method
The study is based on a qualitative epistolary analysis of 36 letters written in 2021-2022 by respondents aged 19-25.

Results
The analysis revealed an ambivalent perception of relations with older persons: Alongside gratitude and admiration for the transmission of traditions, experiences, and wisdom, young people formulated expectations concerning equality, openness to contemporary realities, and recognition of issues such as mental health and environmental sustainability. The letters highlight a community of values (e.g., family, honesty, solidarity) as well as areas of tension arising from different life trajectories and lifestyles.

Conclusion
Building on these findings, we propose the concept of interfigurative learning as a model of mutual exchange, replacing one-way transmission with dialogue and shared experience.

Implications
The results suggest that intergenerational dialogue grounded in respect and cooperation can strengthen social capital in aging societies.

Link:  Click here

Wilk, A. (2026). THE RIGHT OF PERSONS DEPRIVED OF LIBERTY TO PARTICIPATE IN LEGAL TRANSACTIONS IN THE CONTEXT OF PROGRESSIVE DIGITALIZATION. Probacja, 1(null), 99-126. https://doi.org/10.5604/01.3001.0055.6644.

[EN below]

Abstrakt:

Artykuł podejmuje zagadnienie, które dotychczas nie było przedmiotem analizy w literaturze prawniczej. Jego celem jest zainicjowanie dyskusji na temat prawa osób pozbawionych wolności do udziału w postępowaniach sądowych. Ze względu na izolację penitencjarną osoby te napotykają szereg trudności w prowadzeniu i załatwianiu swoich spraw dotyczących życia poza zakładem karnym. Celem opracowania jest przedstawienie możliwości udziału osób pozbawionych wolności w postępowaniach z zakresu prawa cywilnego, w tym za pośrednictwem pełnomocników oraz z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Analizę oparto na przepisach prawa cywilnego, rodzinnego i penitencjarnego, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji dotyczących cyfryzacji jednostek penitencjarnych. Wnioski płynące z przeprowadzonej analizy nie są optymistyczne. Brak odpowiednich regulacji prawnych oraz niewystarczający poziom cyfryzacji jednostek penitencjarnych powodują, że osoby pozbawione wolności napotykają istotne trudności w prowadzeniu swoich spraw dotyczących życia poza zakładem karnym. Osoby pozbawione wolności powinny być traktowane w postępowaniach z zakresu prawa cywilnego jako osoby ze szczególnymi potrzebami, a fakt odbywania kary pozbawienia wolności lub przebywania w tymczasowym aresztowaniu nie powinien negatywnie wpływać na możliwość korzystania przez nie z praw przysługujących na gruncie prawa cywilnego i rodzinnego.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The article addresses an issue that has not been addressed in legal literature to date. It is intended to stimulate discussion on the right of persons deprived of their liberty to participate in legal proceedings. Due to their isolation in prison, these individuals face a number of difficulties in resolving their matters while at liberty. The aim of this paper is to provide an overview of the opportunities for persons deprived of their liberty to participate in civil law proceedings, including through attorneys and using modern technologies. The discussion is based on the provisions of civil, family, and penitentiary law, particularly regulations concerning the digitalization of prisons. The conclusions are not encouraging, as the lack of appropriate legal regulations and insufficient digitalization of penitentiary facilities cause persons deprived of their liberty to encounter significant difficulties in resolving their matters while at liberty. Persons deprived of their liberty should be treated as individuals with special needs in civil law proceedings, and the fact of serving a sentence or being in pretrial detention should not negatively impact their rights under civil and family law. The article addresses an issue that has not been addressed in legal literature to date. It is intended to stimulate discussion on the right of persons deprived of their liberty to participate in legal proceedings. Due to their isolation in prison, these individuals face a number of difficulties in resolving their matters while at liberty. The aim of this paper is to provide an overview of the opportunities for persons deprived of their liberty to participate in civil law proceedings, including through attorneys and using modern technologies. The discussion is based on the provisions of civil, family, and penitentiary law, particularly regulations concerning the digitalization of prisons. The conclusions are not encouraging, as the lack of appropriate legal regulations and insufficient digitalization of penitentiary facilities cause persons deprived of their liberty to encounter significant difficulties in resolving their matters while at liberty. Persons deprived of their liberty should be treated as individuals with special needs in civil law proceedings, and the fact of serving a sentence or being in pretrial detention should not negatively impact their rights under civil and family law.

Link:  Click here

Tomasz Surma, Piotr Olczak, Krzysztof Zamasz, Jakub Dąbrowski, Analysis of cooperation between cogeneration power plants and renewable energy sources to enhance the stability of the National Power System: Case study of Poland, Energy Reports, Volume 15, 2026, 109069, ISSN 2352-4847, https://doi.org/10.1016/j.egyr.2026.109069.

[EN below]

Abstrakt:

W Polsce dynamiczny wzrost mocy zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii stawia przed operatorami systemu elektroenergetycznego nowe wyzwania. W ostatnich latach na polskim rynku energii elektrycznej coraz częściej obserwuje się wahania cen energii oraz ograniczenia w wytwarzaniu energii ze źródeł odnawialnych. Ograniczenia te wynikają głównie z krótkotrwałych nadwyżek produkcji energii z zależnych od warunków pogodowych odnawialnych źródeł energii, występujących najczęściej w godzinach południowych. Jednocześnie Polska posiada jeden z najbardziej rozwiniętych systemów ciepłowniczych na świecie, dostarczający ciepło do ponad 15 milionów odbiorców. Znaczna część tego ciepła wytwarzana jest w jednostkach kogeneracyjnych, produkujących jednocześnie energię elektryczną i ciepło. Łączna zainstalowana moc elektryczna tych jednostek przekracza 7 GW. Wobec szybkiego rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz wysokiego stopnia rozwoju sektora ciepłowniczego istnieją istotne przesłanki do zwiększenia współpracy pomiędzy różnymi sektorami i technologiami energetycznymi. Taka integracja może przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa pracy systemu elektroenergetycznego, zwiększenia stabilności dostaw oraz elastyczności jednostek wytwórczych. W tym kontekście niniejsze badanie koncentruje się na analizie funkcjonowania wybranych istniejących jednostek kogeneracyjnych oraz ich wielopoziomowego potencjału integracji z odnawialnymi źródłami energii, takimi jak turbiny wiatrowe i farmy fotowoltaiczne. Celem jest maksymalizacja stabilności produkcji energii w okresach występowania zapotrzebowania w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Badanie ma również na celu określenie zakresu, w jakim jednostki kogeneracyjne mogą współpracować z instalacjami wiatrowymi i fotowoltaicznymi, a także identyfikację wskaźników odpowiednich do oceny tej współpracy w zmiennych warunkach zapotrzebowania na ciepło i energię elektryczną. Analizy przeprowadzono w ujęciu godzinowym, dobowym oraz miesięcznym.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

In Poland rapid growth in renewable capacity presents new challenges for power system operators. In recent years, electricity price fluctuations and constraints on renewable energy generation have become increasingly common in the Polish electricity market. These constraints are mainly caused by short-term surpluses of weather-dependent renewable generation, most frequently occurring around midday. At the same time, Poland possesses one of the most developed district heating systems in the world, supplying heat to over 15 million customers. A substantial share of this heat is produced in cogeneration units that generate electricity and heat simultaneously. The installed electrical capacity of these units exceeds 7 GW. Given the rapid expansion of renewable energy and the advanced state of the heating sector, there is a strong case for enhancing cooperation between different sectors and technologies. Such integration can improve the operational security of the power system, enhance supply stability, and increase the flexibility of generation assets. In this context, the present study focuses on analyzing the operation of selected existing cogeneration units and their multi-level potential for integration with renewable sources such as wind turbines and photovoltaic farms. The goal is to maximize the stability of energy production during periods of demand within the National Power System. The study also seeks to determine the extent to which cogeneration units can cooperate with wind turbine and PV installations, and to identify metrics suitable for evaluating this cooperation under varying conditions of heat and electricity demand. The analyses cover hourly, daily, and monthly time scales.

Link:  Click here

von Rotenhan, A.F., Weiland, S., Kochanowicz, A.M. et al. Dog-assisted therapy in paediatric dentistry: physiological, psychological, and family-centred benefits in managing child dental anxiety. Eur Arch Paediatr Dent (2026). https://doi.org/10.1007/s40368-026-01238-3

[EN below]

Abstrakt:

Cel
Lęk stomatologiczny u dzieci stanowi istotne wyzwanie, wpływające zarówno na jakość leczenia, jak i dobrostan rodziny. Celem badania była ocena skuteczności terapii z udziałem psa (DAT) w modulowaniu fizjologicznych wskaźników lęku stomatologicznego u pacjentów pediatrycznych oraz określenie jej znaczenia dla opieki stomatologicznej zorientowanej na rodzinę.

Metody
Sześćdziesięcioro dzieci w wieku od 5 do 12 lat przydzielono do grupy korzystającej z terapii z udziałem psa (n = 30) lub do grupy kontrolnej objętej standardową opieką (n = 30). Częstość akcji serca (HR) mierzono przed rozpoczęciem leczenia (T0), w jego trakcie (T1) oraz po jego zakończeniu (T2). W grupie DAT dodatkowo oceniano poziom lęku za pomocą skali lęku stomatologicznego Coraha (CS) oraz saturację krwi tlenem (SpO₂). Rodzice i dzieci przekazali również jakościowe informacje zwrotne dotyczące swoich doświadczeń.

Wyniki
W grupie DAT częstość akcji serca zmniejszyła się istotnie z 96,53 uderzeń/min (T0) do 91,53 uderzeń/min (T2) (−5,00 uderzeń/min; t(29) = 2,71; p = 0,011; d = 0,49), podczas gdy w grupie kontrolnej odnotowano niewielki wzrost HR (+3,33 uderzeń/min; p = 0,028). Różnice pomiędzy grupami były istotne statystycznie zarówno w trakcie leczenia (p ≈ 0,015; d ≈ 0,65), jak i po jego zakończeniu (p < 0,001; d ≈ 0,96). Wartości SpO₂ pozostawały stabilne przez cały okres obserwacji. Rodzice często deklarowali, że w obecności psa czuli się spokojniejsi, a swoje dzieci postrzegali jako bardziej skłonne do współpracy.

Wnioski
Terapia z udziałem psa wiązała się z niższą częstością akcji serca oraz sprawniejszym powrotem parametrów fizjologicznych do wartości spoczynkowych po zabiegu w porównaniu ze standardową opieką. Wnioski dotyczące subiektywnie odczuwanego lęku należy interpretować ostrożnie ze względu na brak oceny za pomocą skali CS w grupie kontrolnej. Niemniej jednak DAT może przyczyniać się do tworzenia bardziej pozytywnej atmosfery emocjonalnej podczas wizyt stomatologicznych, wspierając zarówno dzieci, jak i ich rodziny w radzeniu sobie z procedurami stomatologicznymi.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Purpose
Dental anxiety in children is a major challenge affecting treatment quality and family well-being. This study examined the effectiveness of dog-assisted therapy (DAT) in modulating physiological indicators of dental anxiety in paediatric patients and assessed its relevance for family-centred dental care.

Methods
Sixty children aged 5 to 12 years were allocated to a therapy dog group (n = 30) or a control group receiving standard care (n = 30). Heart rate (HR) was measured before (T0), during (T1), and after treatment (T2). In the DAT group, Corah's dental anxiety scale (CS) and oxygen saturation (SpO₂) were additionally assessed. Parents and children provided qualitative feedback on their experiences.

Results
In the DAT group, HR decreased significantly from 96.53 bpm (T0) to 91.53 bpm (T2) (−5.00 bpm; t(29) = 2.71, p = 0.011, d = 0.49), while HR in the control group increased slightly (+ 3.33 bpm; p = 0.028). Between-group differences were significant during treatment (p ≈ 0.015, d ≈ 0.65) and after treatment (p < 0.001, d ≈ 0.96). SpO₂ remained stable throughout. Parents frequently reported feeling calmer and perceived their children as more cooperative in the presence of the dog.

Conclusions
DAT was associated with lower heart rates and more efficient post-procedural physiological recovery compared to standard care. Conclusions regarding subjective anxiety should be interpreted cautiously due to the absence of a control-group CS assessment. Nevertheless, DAT may contribute to a more positive emotional climate during dental appointments, supporting both children and families in coping with dental procedures.

Link:  Click here

Krysta, K., Trędzbor, B., Martyniak, E., Cieślik, A., Koźmin-Burzyńska, A., Piekarska-Bugiel, K., Bieś, R., Skałacka, K., Drzyzga, K., & Krzystanek, M. (2026). Associations Between Diet, Metabolic Profile, and Cognitive Function in Men with Schizophrenia and Healthy Controls: Evidence from a Comparative Study. Nutrients, 18(10), 1492. https://doi.org/10.3390/nu18101492

[EN below]

Abstrakt:

Wprowadzenie: Coraz więcej dowodów wskazuje, że jakość diety istotnie wpływa na parametry metaboliczne oraz funkcjonowanie poznawcze. U osób zdrowych większe spożycie żywności minimalnie przetworzonej oraz produktów bogatych w kwasy tłuszczowe omega-3 wiąże się z korzystniejszym profilem lipidowym i lepszym funkcjonowaniem poznawczym. U pacjentów ze schizofrenią występuje zwiększone ryzyko zaburzeń metabolicznych oraz obniżonego funkcjonowania poznawczego, co sugeruje, że grupa ta może być szczególnie wrażliwa na czynniki żywieniowe. Stosunkowo niewiele badań analizowało jednak jednocześnie zależności pomiędzy dietą, metabolizmem i profilem funkcji poznawczych u pacjentów ze schizofrenią oraz osób zdrowych. Cel: Celem badania było porównanie zależności pomiędzy częstością spożywania wybranych kategorii produktów spożywczych a parametrami metabolicznymi (glikemią, profilem lipidowym i insulinoopornością) oraz funkcjami poznawczymi (Test Stroopa, Test Łączenia Punktów i fluencja słowna) u pacjentów ze schizofrenią i zdrowych mężczyzn. Metody: W badaniu uczestniczyło 21 pacjentów ze schizofrenią oraz 20 zdrowych mężczyzn. Wszyscy uczestnicy wypełnili kwestionariusz oceniający częstotliwość spożywania poszczególnych produktów spożywczych. Pobrano próbki krwi w celu oznaczenia stężenia glukozy, insuliny, cholesterolu HDL i LDL oraz triglicerydów, a następnie obliczono wskaźnik HOMA-IR. Funkcjonowanie poznawcze oceniano za pomocą Testu Stroopa (RCNb, NCWd), Testu Łączenia Punktów (TMT-A i TMT-B), służących odpowiednio do oceny szybkości psychomotorycznej i wzrokowo-przestrzennej pamięci roboczej, oraz testu fluencji słownej (semantycznej i fonologicznej). Analizy korelacji przeprowadzono oddzielnie w obu grupach. Ze względu na niewielką liczebność próby wszystkie korelacje traktowano jako eksploracyjne i analizowano z zastosowaniem korekty na wielokrotne porównania. Wyniki: Analizy eksploracyjne pozwoliły zidentyfikować kilka wzorców zależności pomiędzy częstością spożywania wybranych kategorii produktów spożywczych, parametrami metabolicznymi oraz wynikami oceny funkcji poznawczych zarówno u zdrowych mężczyzn, jak i pacjentów ze schizofrenią. Zaobserwowane wzorce różniły się pomiędzy grupami, co sugeruje, że stan kliniczny oraz czynniki związane z leczeniem mogą modyfikować zależności między dietą, metabolizmem i funkcjonowaniem poznawczym. Wyniki te wskazują na potencjalne mechanizmy łączące nawyki żywieniowe z efektami metabolicznymi i poznawczymi oraz stanowią podstawę do dalszych badań ukierunkowanych na weryfikację określonych hipotez. Wnioski: Jakość diety może być związana ze stanem metabolicznym oraz funkcjonowaniem poznawczym. Wzorzec tych zależności różni się jednak pomiędzy pacjentami ze schizofrenią a osobami zdrowymi. Uzyskane wyniki sugerują, że dieta może odgrywać rolę w kształtowaniu zdrowia metabolicznego i funkcjonowania poznawczego, szczególnie w populacjach klinicznych.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Introduction: Growing evidence indicates that diet quality significantly influences metabolic parameters and cognitive functioning. In healthy individuals, higher consumption of minimally processed foods and products rich in omega-3 fatty acids is associated with a more favorable lipid profile and better cognitive performance. Patients with schizophrenia present an increased risk of metabolic disturbances and reduced cognitive functioning. This suggests that this group may be particularly sensitive to nutritional factors. However, relatively few studies have simultaneously examined the relationships between diet, metabolism, and cognitive profile in patients with schizophrenia and healthy individuals. Aim: The aim of the study was to compare the relationships between the frequency of consumption of selected food categories and metabolic parameters (glycemia, lipid profile, and insulin resistance), as well as cognitive functions (Stroop Test, Trail Making Test, and verbal fluency), in patients with schizophrenia and healthy men. Methods: The study included 21 patients with schizophrenia and 20 healthy men. All participants completed a questionnaire assessing the frequency of food consumption. Blood samples were collected to determine glucose, insulin, HDL, LDL, and triglyceride levels, and the HOMA-IR index was calculated. Cognitive functioning was assessed using the Stroop Test (RCNb, NCWd) and the Trail Making Test (TMT-A and TMT-B), which measure psychomotor speed and visuospatial working memory, respectively, and the verbal fluency test (semantic and phonological). Correlation analyses were performed separately in both groups. Due to the small sample size, all correlations are treated as exploratory and are analyzed with correction for multiple comparisons. Results: Exploratory analyses identified several patterns of associations between the frequency of consumption of selected food categories, metabolic parameters, and cognitive performance in both healthy men and patients with schizophrenia. The observed patterns differed between groups, suggesting that clinical status and treatment-related factors may modify diet–metabolism–cognition relationships. These findings highlight potential pathways linking dietary habits with metabolic and cognitive outcomes and provide a basis for further hypothesis-driven research. Conclusions: Diet quality may be related to metabolic status and cognitive functioning. However, the pattern of these associations differs between patients with schizophrenia and healthy individuals. The findings suggest that diet may play a role in metabolic health and cognitive functioning, particularly in clinical populations.

Link:  Click here

Bukowski, L., & Werbinska-Wojciechowska, S. (2026). Logistics 5.0 in the 5.0 Ecosystem: Bridging Structural Readiness, Functional Capability, and Sustainable System Performance-A Systematic Review and Conceptual Framework. Sustainability, 18(11), 5630. https://doi.org/10.3390/su18115630

[EN below]

Abstrakt:

Transformacja w kierunku paradygmatu 5.0, obejmującego Społeczeństwo 5.0, Przemysł 5.0 oraz Usługi 5.0, nadaje logistyce rolę kluczowego czynnika umożliwiającego zrównoważoną i odporną transformację społeczno-gospodarczą. Logistyka 5.0 jest coraz częściej łączona ze zrównoważonym rozwojem oraz projektowaniem systemów zorientowanych na człowieka. Założenie, że wyższy poziom gotowości technologicznej prowadzi do poprawy wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju, pozostaje jednak niewystarczająco zbadane. W niniejszym badaniu przeprowadzono systematyczny przegląd literatury zgodnie z metodologią PRISMA, obejmujący lata 2016–2026 i finalny zbiór 149 recenzowanych artykułów naukowych. Dokonano syntezy badań dotyczących gotowości do Logistyki 5.0, modeli dojrzałości cyfrowej, zdolności w zakresie odporności oraz wyników w obszarze zrównoważonego rozwoju. Wyniki wskazują na trzy kluczowe luki badawcze: (i) dominację technocentrycznych modeli gotowości, które marginalizują rezultaty związane ze zrównoważonym rozwojem, (ii) fragmentaryczne i niespójne metodologicznie dowody dotyczące zależności pomiędzy transformacją cyfrową a efektami środowiskowymi i społecznymi oraz (iii) przewagę logiki kompensacyjnej, zgodnie z którą wysoki poziom cyfryzacji może równoważyć słabości w zakresie odporności lub zrównoważonego rozwoju. W odpowiedzi na zidentyfikowane luki w artykule przedstawiono Logistykę 5.0 jako integracyjną warstwę operacyjną w ramach ekosystemu 5.0 oraz zaproponowano niekompensacyjny model koncepcyjny oparty na trójwarstwowej architekturze obejmującej gotowość strukturalną, funkcjonalne zdolności systemu oraz wyniki w zakresie zrównoważonego rozwoju. Wyniki wskazują, że zrównoważony rozwój należy rozumieć jako wyłaniającą się właściwość systemu, kształtowaną przez odporność i zdolność adaptacji, a nie jako bezpośrednią konsekwencję cyfryzacji. Badanie wnosi wkład w rozwój zintegrowanych podejść do oceny dojrzałości, zgodnych z celami zrównoważonego rozwoju.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The transition toward the 5.0 paradigm, encompassing Society 5.0, Industry 5.0, and Service 5.0, positions logistics as a critical enabler of sustainable and resilient socio-economic transformation. Logistics 5.0 is increasingly associated with sustainability and human-centric system design; however, the assumption that higher technological readiness leads to improved sustainability performance remains insufficiently examined. This study conducts a systematic literature review based on the PRISMA methodology, covering the period 2016–2026 and synthesizing a final dataset of 149 peer-reviewed articles, synthesizing research on Logistics 5.0 readiness, digital maturity models, resilience capabilities, and sustainability performance. The results reveal three key gaps: (i) the dominance of techno-centric readiness models that marginalize sustainability outcomes, (ii) fragmented and methodologically inconsistent evidence linking digital transformation to environmental and social performance, and (iii) the prevalence of compensatory logic allowing high digitalization levels to offset weaknesses in resilience or sustainability. In response, the paper conceptualizes Logistics 5.0 as an integrative operational layer within the 5.0 ecosystem and proposes a non-compensatory conceptual framework based on a three-layer architecture comprising structural readiness, functional system capabilities, and sustainability performance outcomes. The findings demonstrate that sustainability should be understood as an emergent system property mediated by resilience and adaptability rather than a direct consequence of digitalization. The study contributes to advancing integrated maturity assessment approaches aligned with sustainable development objectives.

Link:  Click here

Karpinski MJ, Civan C, Rauscher I, Güven O, Eiber M, Hoberück S, Miederer M, Bundschuh RA, Hölscher T, Calais J, Theus L, Nguyen AT, Scholtissek H, Lapa C, Di Giorgio A, Farolfi A, Ufton D, Drzezga A, Kunikowska J, Pełka K, Evangelista L, Bauman G, Alçın G, Beintner-Skawran S, Rohani MFM, Miksch J, Hüsing A, Kesch C, Herrmann K, Stuschke M, Umutlu L, Gafita A, Hofman MS, Hope TA, Goffin K, Kind F, Pizzuto DA, Soeterik TFW, Kömek H, Emmett L, Vondrak A, Pinter T, Lanfranchi F, Bauckneht M, Unterrainer LM, Holzgreve A, Bjartell A, Trägårdh E, Rasul S, Miszczyk M, Bögemann M, Rodriguez SantAnna Jauregui N, Schäfers M, Rahbar K, Hadaschik BA, Fendler WP; PROMISE Registry Group. New prostate cancer risk groups by PSMA-PET (PPP3): an international, retrospective, registry-based cohort study. Lancet Oncol. 2026 Apr;27(4):480-490. doi: 10.1016/S1470-2045(26)00016-1. Epub 2026 Mar 9. PMID: 41819113.

[EN below]

Abstrakt:

Wprowadzenie: Zastosowanie pozytonowej tomografii emisyjnej ukierunkowanej na swoisty antygen błonowy gruczołu krokowego (PSMA-PET) u pacjentów z rakiem prostaty szybko się zwiększa. W związku z tym istnieje pilna potrzeba opracowania nowych definicji grup ryzyka opartych na PSMA-PET, które mogłyby znaleźć zastosowanie w wytycznych, praktyce klinicznej oraz projektowaniu badań klinicznych. W niniejszym badaniu przedstawiono udoskonaloną klasyfikację ryzyka opartą na nomogramach PSMA-PET zgodnych ze standaryzowanym systemem oceny obrazowania molekularnego raka prostaty PROMISE (PPP), określanych jako PPP3, służących do prognozowania 3-, 5- i 7-letniego przeżycia całkowitego.

Metody: W tym międzynarodowym, retrospektywnym badaniu kohortowym opartym na danych rejestrowych zgromadzono dane z rejestru PROMISE PET, w którym prowadzona jest ciągła obserwacja przeżycia całkowitego. Do rejestru włączano mężczyzn w wieku ≥18 lat z histologicznie potwierdzonym rakiem prostaty, niezależnie od stadium choroby i stanu sprawności, u których wykonano dowolne badanie PSMA-PET w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 26 czerwca 2024 r. Wykluczono pacjentów z nowotworem o charakterze neuroendokrynnym oraz z przerzutowym lub rozsianym nowotworem innym niż rak prostaty. Dane z 35 ośrodków badawczych w Europie, Azji, Australii, Ameryce Północnej i Ameryce Południowej podzielono w stosunku 2:1 na kohortę rozwojową i walidacyjną. Całe ośrodki badawcze przydzielano parami, uwzględniając ich charakterystykę, w tym liczbę pacjentów w poszczególnych grupach chorobowych, kraj oraz długość okresu obserwacji. Głównym punktem końcowym badania było przeżycie całkowite. Nomogramy PPP3 opracowano na podstawie modeli regresji Coxa z regularyzacją metodą najmniejszej bezwzględnej redukcji i selekcji operatorów (LASSO) w celu prognozowania 3-, 5- i 7-letniego przeżycia całkowitego. Do oceny modeli zastosowano krzywe kalibracyjne oraz indeksy zgodności c Harrella, a także przeprowadzono bezpośrednie porównanie z klinicznymi skalami ryzyka, oddzielnie dla każdej podgrupy chorobowej. Na podstawie graficznego nomogramu PPP3 opracowano również uproszczoną tabelę stratyfikacji ryzyka.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Background: Prostate-specific membrane antigen (PSMA)-PET usage in patients with prostate cancer is growing rapidly. Thus, novel risk-group definitions based on PSMA-PET are urgently needed for guidelines, clinical use, and trial study design. We report improved risk classification based on PSMA-PET Prostate Cancer Molecular Imaging Standardized Evaluation (PROMISE; PPP) nomograms (PPP3) to prognosticate 3-year, 5-year, and 7-year overall survival.

Methods: In this international, retrospective, registry-based cohort study, we collected data from the PROMISE PET registry with ongoing overall survival follow-up. Male patients (aged ≥18 years) with histological proven prostate cancer at any disease stage and any performance status, who underwent any PSMA-PET between Dec 6, 2012, and June 26, 2024, were included in the registry. Patients with neuroendocrine pattern or metastasised or disseminated malignancy other than prostate cancer were excluded. 35 investigator sites in Europe, Asia, Australia, North America, and South America were split pairwise (2:1) into development and validation cohorts. Entire investigator sites were split pairwise according to their site characteristics (ie, number of patients per disease group, country, follow-up). The primary study objective was overall survival. PPP3 nomograms were created based on Cox regression models with least absolute shrinkage and selection operator penalty to prognosticate 3-year, 5-year, and 7-year overall survival. Calibration curves and Harrell's c indices were applied and head-to-head comparison with clinical risk scores separated for each disease subgroup was conducted. Based on the visual PPP3 nomogram, a simplified risk-stratification table was created.

Link:  Click here

Benalcazar, P., Malec, M., Trzeciok, M., Kamiński, J., Saługa, P.W. 2026 Energies, 19(3), art. no. 794. https://www.mdpi.com/1996-1073/19/3/794

[EN below]

Abstrakt:

Oczekuje się, że lokalne systemy energetyczne będą odgrywać coraz większą rolę w dekarbonizacji sektora mieszkaniowego, jednak sposób ich funkcjonowania zależy od konfiguracji i wykorzystania różnych technologii magazynowania energii elektrycznej i ciepła. Dotychczasowe badania zazwyczaj analizują poszczególne rozwiązania magazynowania energii oddzielnie, co ogranicza możliwość porównania ich roli operacyjnej. Niniejsze badanie odpowiada na tę lukę poprzez opracowanie ram wspomagania decyzji, umożliwiających spójne, ukierunkowane na aspekty operacyjne porównanie magazynów energii w postaci baterii, magazynowania wodoru oraz magazynowania wykorzystującego pojazdy elektryczne w ramach zintegrowanego hybrydowego systemu energetycznego na poziomie społeczności lokalnej. Model odwzorowuje bilanse energii elektrycznej i ciepła w formule huba energetycznego, integrującego wytwarzanie energii z instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych, silnik gazowy, kocioł elektryczny, magazyny energii cieplnej i elektrycznej, system konwersji i magazynowania wodoru oraz zagregowaną flotę pojazdów elektrycznych. Model zastosowano do modelowej polskiej społeczności mieszkaniowej, wykorzystując lokalne dane dotyczące zapotrzebowania na energię, potencjału jej wytwarzania oraz cen energii elektrycznej. Przeanalizowano zestaw scenariuszy obejmujących zarówno pojedyncze technologie, jak i ich kombinacje, aby porównać wpływ różnych konfiguracji magazynowania energii na samowystarczalność energetyczną, autokonsumpcję, wymianę energii z siecią oraz koszty operacyjne w obecnych warunkach rynku energii elektrycznej. Wyniki wskazują, że magazyny bateryjne oraz magazynowanie z wykorzystaniem pojazdów elektrycznych zapewniają przede wszystkim krótkoterminową elastyczność i umożliwiają arbitraż cenowy. Potwierdza to najwyższy udział energii oddawanej z magazynów bateryjnych w strukturze dostaw energii elektrycznej (5,6%) oraz systematyczne ładowanie bateryjnych magazynów energii (BES) i pojazdów elektrycznych w godzinach niskich cen energii. Magazynowanie wodoru umożliwia natomiast przesuwanie energii w czasie poprzez ładowanie w wielogodzinnych okresach nadwyżek produkcji, osiągając udział w strukturze dostaw na poziomie 1,4%, jednak kosztem znacznych strat związanych z konwersją energii. Ponadto wyniki wskazują na zasadnicze kompromisy pomiędzy optymalnym kosztowo, reagującym na ceny sposobem eksploatacji systemu a wskaźnikami ukierunkowanymi na autonomię energetyczną, takimi jak samowystarczalność i autokonsumpcja. Wykazano również, że zależności te są uwarunkowane składem portfela technologii magazynowania energii. Zaproponowane ramy stanowią zatem narzędzie wspomagania decyzji zarówno w zakresie wyboru technologii, jak i planowania oraz oceny regulacyjnej lokalnych systemów energetycznych funkcjonujących we współczesnych warunkach rynku energii elektrycznej.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Community energy systems are expected to play an increasingly important role in the decarbonization of the residential sector, but their operation depends on how different electricity and heat storage technologies are configured and used. Existing studies typically examine storage options in isolation, limiting the comparability of their operational roles. This study addresses this gap by developing a decision-support framework that enables a consistent, operation-focused comparison of battery energy storage, hydrogen storage, and electric-vehicle-based storage within a unified community-scale hybrid energy system. The model represents electricity and heat balances in a hub formulation that couples photovoltaic and wind generation, a gas engine, an electric boiler, thermal and electrical storage units, hydrogen conversion and storage, and an aggregated fleet of electric vehicles. It is applied to a stylized Polish residential community using local demand, generation potential, and electricity price data. A set of single-technology and multi-technology scenarios is analyzed to compare how storage portfolios affect self-sufficiency, self-consumption, grid exchanges, and operating costs under current electricity market conditions. The results show that battery and electric vehicle storage primarily provide short-term flexibility and enable price-driven arbitrage, as reflected in the highest contribution of battery discharge to the electricity supply structure (5.6%) and systematic charging of BES and EVs during low-price hours, while hydrogen storage supports intertemporal shifting by charging in multi-hour surplus periods, reaching a supply share of 1.4% at the expense of substantial conversion losses. Moreover, the findings highlight fundamental trade-offs between cost-optimal, price-responsive operation and autonomy-oriented indicators such as self-sufficiency and self-consumption, showing how these depend on the composition of storage portfolios. The proposed framework, therefore, provides decision support for both technology selection and the planning and regulatory assessment of community energy systems under contemporary electricity market conditions.

Link:  Click here

Kwilinski, A., Lyulyov, O. & Pimonenko, T. Pathways to EU decarbonization: the role of green investment and R&D activity. Sustain Sci (2026). https://doi.org/10.1007/s11625-026-01852-6

[EN below]

Abstrakt:

Unia Europejska nadal mierzy się z utrzymującymi się dysproporcjami w postępach na drodze do neutralności klimatycznej, pomimo wspólnych ram politycznych wyznaczonych przez Europejski Zielony Ład oraz pakiet „Fit for 55”. Jednym z kluczowych, wciąż nierozwiązanych wyzwań politycznych jest wyjaśnienie, dlaczego wsparcie inwestycyjne oraz działalność badawczo-rozwojowa (B+R) przyspieszają dekarbonizację w niektórych państwach, podczas gdy w innych przynoszą słabsze rezultaty. Dotychczasowe badania dostarczają fragmentarycznych wniosków i rzadko analizują, czy efekty inwestycji i innowacji zależą od uwarunkowań instytucjonalnych lub występowania nieliniowych wartości progowych. Powoduje to istotną lukę badawczą: w UE nadal brakuje wystarczających dowodów dotyczących mechanizmów, poprzez które zdolność inwestycyjna, aktywność innowacyjna oraz jakość zarządzania wspólnie kształtują krajowe ścieżki dekarbonizacji. W odpowiedzi na tę lukę w badaniu przeanalizowano wpływ zielonych inwestycji, mierzonych za pomocą bezpośrednich inwestycji zagranicznych typu greenfield (FDI), oraz działalności B+R na rozwój odnawialnych źródeł energii i emisje CO₂ w 26 państwach członkowskich UE w latach 2004–2023. Zastosowano modele regresji z efektami stałymi, modele moderacji oraz panelowe modele progowe, aby uwzględnić zarówno wpływ uwarunkowań instytucjonalnych, jak i potencjalne nieliniowości procesu dekarbonizacji. Wyniki empiryczne wskazują, że zarówno zielone inwestycje, jak i działalność B+R przyczyniają się do dekarbonizacji poprzez wspieranie rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz ograniczanie emisji CO₂. W przypadku zielonych inwestycji stwierdzono odwróconą U-kształtną zależność z poziomem emisji, co wskazuje na istnienie wartości progowej, po przekroczeniu której przepływy finansowe stają się bardziej efektywne. Wysoka jakość instytucjonalna istotnie wzmacnia wpływ zarówno inwestycji, jak i działalności B+R, zwiększając ich znaczenie dla transformacji energetycznej. Wyniki pokazują, że inwestycje i innowacje nie przynoszą jednakowych rezultatów we wszystkich państwach UE. Ich oddziaływanie zależy zarówno od osiągnięcia krytycznego poziomu inwestycji, jak i od jakości krajowych systemów zarządzania. Poprzez identyfikację strukturalnych i instytucjonalnych mechanizmów kształtujących ścieżki dekarbonizacji badanie dostarcza praktycznych podstaw do projektowania zróżnicowanych, dostosowanych do specyfiki poszczególnych państw polityk klimatycznych i inwestycyjnych w Unii Europejskiej.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The European Union faces persistent disparities in its progress toward climate neutrality, despite unified policy frameworks under the Green Deal and Fit for 55. A key unresolved policy challenge is understanding why investment support and R&D efforts accelerate decarbonization in some countries but produce weaker outcomes in others. Existing research offers fragmented insights and rarely evaluates whether investment and innovation effects depend on institutional conditions or nonlinear thresholds. This creates a critical gap: the EU still lacks evidence on the mechanisms through which investment capacity, innovation activity, and governance jointly shape national decarbonization pathways. To address this gap, the study examines how green investment (proxied by greenfield FDI) and R&D influence renewable energy development and CO₂ emissions in 26 EU member states from 2004 to 2023. Fixed-effects regressions, moderation models, and panel threshold techniques are applied to capture both institutional conditioning and potential nonlinearities in the decarbonization process. The empirical results show that both green investment and R&D activity contribute to decarbonization, promoting renewable energy expansion and reducing CO₂ emissions. Green investment displays an inverted U-shaped relationship with emissions, indicating the presence of a threshold beyond which financial flows become more effective. Institutional quality significantly amplifies the effects of both investment and R&D, strengthening their contribution to the energy transition. These findings reveal that investment and innovation do not generate uniform outcomes across the EU; instead, their impact depends on reaching critical investment levels and on the strength of national governance systems. By identifying the structural and institutional mechanisms that shape decarbonization pathways, the study provides actionable evidence for designing differentiated, country-specific climate and investment policies within the EU.
 

Link:  Click here

Sonia Kotowicz, Jan Grzegorz Małecki, Weronika Blonkowska, Angelika Baranowska-Łączkowska, Krzysztof Z. Łączkowski, Marcin Godzierz, Ewa Schab-Balcerzak, Tetraphenylethylene–thiazole derivatives: a combined experimental and DFT study for the rational design of novel materials, Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy, Volume 362, 2026,128182, ISSN 1386-1425, https://doi.org/10.1016/j.saa.2026.128182.

[EN below]

Abstrakt:

Zsyntetyzowano serię sześciu nowych pochodnych opartych na tetrafenyloetylenie (TPE), zawierających łącznik NH-1,3-tiazolowy oraz podstawniki donorowe lub akceptorowe, a następnie poddano je kompleksowym badaniom w celu określenia zależności między strukturą a właściwościami fotofizycznymi w roztworze i w stanie stałym. Wszystkie związki wykazywały dobrą stabilność termiczną (5% ubytku masy następowało w temperaturze powyżej 211°C) oraz nieodwracalne procesy utleniania, przy czym graniczne orbitale molekularne były zlokalizowane głównie na fragmencie TPE–NH–1,3-tiazol. Badania spektroskopowe absorpcji i emisji w stanie stacjonarnym, przeprowadzone w pięciu rozpuszczalnikach o różnej polarności oraz w niskiej temperaturze w mieszaninie etanol:metanol, wykazały wyraźny wpływ rozpuszczalnika, temperatury i rotacji cząsteczek na radiacyjne i nieradiacyjne ścieżki dezaktywacji stanu wzbudzonego. W roztworach obserwowano niskie wydajności kwantowe, natomiast w stanie stałym były one znacząco wyższe. Ponadto oceniono układy typu gospodarz–gość, w których wybrane związki zdyspergowano w matrycach polimerowych. Najwyższe wartości wydajności kwantowej uzyskano w poli(metakrylanie metylu) (PMMA), poliwinylopirolidonie (PVP) oraz polistyrenie (PS). Obliczenia przeprowadzone z wykorzystaniem teorii funkcjonału gęstości (DFT) oraz zależnej od czasu teorii funkcjonału gęstości (TD-DFT) potwierdziły wyniki eksperymentalne, dostarczając informacji na temat granicznych orbitali molekularnych oraz charakterystyki stanów wzbudzonych. Analiza oparta na obliczeniach zgodnych z teorią Marcusa wskazała na potencjalnie korzystne właściwości transportu ładunku, szczególnie w przypadku pochodnej podstawionej grupą nitrową, która charakteryzowała się niskimi i dobrze zrównoważonymi energiami reorganizacji dla transportu dziur i elektronów. Połączona analiza spektroskopowa i teoretyczna wykazała, że nawet niewielkie modyfikacje strukturalne mogą w istotny sposób wpływać na ścieżki dezaktywacji stanów wzbudzonych oraz emisję w stanie stałym. Wyniki te dostarczają cennych informacji

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

A series of six novel tetraphenylethylene (TPE)-based derivatives with an NH1,3-thiazole linker and donor or acceptor substituents were synthesized and comprehensively investigated to elucidate structure-photophysical property relationships in solution and in the solid state. All compounds exhibited good thermal stability (5% weight loss above 211 °C) and irreversible oxidation processes, with frontier molecular orbitals predominantly localized on the TPENH1,3-thiazole fragment. Steady-state absorption and emission spectroscopy studies in five solvents with different polarity and at low temperature in an ethanol:methanol mixture revealed pronounced solvent, temperature and rotation effects on the radiative and non-radiative emission pathways. Low quantum yields were observed in solutions, with significantly higher quantum yields in the solid state. Furthermore, host-guest systems based on selected materials dispersed in polymer matrices were evaluated, revealing the highest quantum yield in poly(methyl methacrylate) (PMMA), polyvinylpyrrolidone (PVP), and polystyrene (PS). Density functional theory (DFT) and time-dependent DFT (TD-DFT) calculations supported the experimental findings, providing insight into frontier molecular orbitals and excited-state characteristics. Analysis based on Marcus theory calculations suggested potentially favorable charge-transport characteristics, particularly for the nitro-substituted derivative, which exhibited low and well-balanced hole and electron reorganization energies. The combined spectroscopic and theoretical analysis demonstrates that subtle structural modifications significantly modulate excited-state deactivation pathways and solid-state emission, providing valuable insight into the design of future luminescent organic materials.

Link:  Click here

Plata-Babula Aleksandra, Wójcik Michał, Głowaczewska Amelia [i in.], Current Pharmaceutical Biotechnology, 2026, vol.

[EN below]

Abstrakt:

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną charakteryzującą się dysregulacją układu odpornościowego oraz nadmierną proliferacją keratynocytów. Szlak sygnalizacyjny kinaz aktywowanych mitogenami (MAPK) odgrywa kluczową rolę w rozwoju i podtrzymywaniu stanu zapalnego w skórze objętej łuszczycą. Metody: W badaniu oceniano ekspresję informacyjnych RNA (mRNA) związanych ze szlakiem MAPK oraz regulujących je mikroRNA (miRNA) w ludzkich keratynocytach linii HaCaT stymulowanych lipopolisacharydem (LPS). Różnice w ekspresji genów i miRNA po 2, 8 i 24 godzinach od ekspozycji na LPS analizowano z wykorzystaniem mikromacierzy oligonukleotydowych. Ekspresję wybranych genów zweryfikowano metodą ilościowej reakcji łańcuchowej polimerazy z odwrotną transkrypcją (RT-qPCR), natomiast poziomy białek oceniano za pomocą testu immunoenzymatycznego ELISA. Wyniki: Spośród 248 mRNA związanych ze szlakiem MAPK w przypadku 28 stwierdzono istotne różnice w ekspresji. W szczególności zaobserwowano obniżoną ekspresję fosfatazy o podwójnej specyficzności 1 (DUSP1), kinazy kinazy białkowej aktywowanej mitogenami 2 (MAP2K2), MAP2K7, MAP3K2 oraz MAPK9, natomiast ekspresja transformującego czynnika wzrostu beta 1 (TGFB1) i interleukiny 1 beta (IL1B) była podwyższona. Zmiany obserwowane na poziomie białek potwierdziły wyniki uzyskane na poziomie mRNA. Cztery miRNA – miR-34a, miR-4692a, miR-200-5p oraz miR-1275 – wykazywały przeciwstawne tendencje ekspresji w stosunku do przewidywanych genów docelowych. Dyskusja: Wyniki wskazują, że stan zapalny indukowany przez LPS prowadzi do skoordynowanej deregulacji elementów szlaku sygnalizacyjnego MAPK oraz regulujących je miRNA w keratynocytach. Zidentyfikowane miRNA mogą stanowić potencjalne biomarkery lub cele terapeutyczne w przewlekłych stanach zapalnych skóry. Wnioski: Stymulacja LPS prowadzi do zmian ekspresji mRNA i białek związanych ze szlakiem MAPK w komórkach HaCaT, którym towarzyszą zmiany ekspresji określonych regulatorowych miRNA. Zintegrowana analiza transkryptomiczna i proteomiczna pozwoliła wskazać potencjalnie istotne osie regulacyjne miRNA–mRNA związane z patofizjologią łuszczycy i uzasadnia ich dalszą walidację w modelach lepiej odzwierciedlających mechanizmy tej choroby.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Psoriasis is a chronic autoimmune disorder characterized by immune dysregulation and excessive keratinocyte proliferation. The mitogen-activated protein kinase (MAPK) signaling pathway plays a key role in driving inflammation in psoriatic skin. Methods:: This study investigated the expression of MAPK-related messenger RNAs (mRNAs) and their regulatory microRNAs (miRNAs) in lipopolysaccharide (LPS)-stimulated human adult low-calcium high-temperature keratinocytes (HaCaT cells). Differential gene and miRNA expression at 2, 8, and 24 hours post-LPS exposure was analyzed using oligonucleotide microarrays. Selected genes were validated by reverse transcription-quantitative polymerase chain reaction (RT-qPCR), and protein levels were assessed using enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). objective: - Results:: Of 248 MAPK-associated mRNAs, 28 showed significant differential expression. Notably, dual specificity phosphatase 1 (DUSP1), mitogen-activated protein kinase kinase 2 (MAP2K2), MAP2K7, MAP3K2, and MAPK9 were downregulated, while transforming growth factor beta 1 (TGFB1) and interleukin-1 beta (IL1B) were upregulated. Protein-level changes confirmed mRNA findings. Four miRNAs, namely miR-34a, miR-4692a, miR-200-5p, and miR- 1275, exhibited inverse expression trends relative to their predicted targets. Discussion:: These results suggest that LPS-induced inflammation causes coordinated dysregulation of MAPK signaling components and their regulatory miRNAs in keratinocytes. The identified miRNAs may serve as potential biomarkers or therapeutic targets for chronic skin inflammation. result: - Conclusion:: LPS stimulation alters MAPK-related mRNA and protein expression in HaCaT cells and is accompanied by changes in specific regulatory miRNAs. This integrative transcriptomic– proteomic analysis highlights candidate miRNA–mRNA axes relevant to psoriasis pathophysiology and supports further validation in disease-relevant models.

Link:  Click here

Stasiowski Michał J., Ćmiel-Smorzyk Karolina, Zmarzly Nikola, Journal of Clinical Medicine, 2026, vol. 15, nr 1,

[EN below]

Abstrakt:

Pooperacyjne nudności i wymioty (PONV) pozostają częstym i istotnym klinicznie powikłaniem po otwartej discektomii lędźwiowej (OLD) wykonywanej w znieczuleniu ogólnym. Niniejsze badanie stanowi wtórną analizę post hoc randomizowanego badania kontrolowanego, pierwotnie zaprojektowanego w celu oceny wpływu znieczulenia nasiękowego (IA) na odczuwanie bólu pooperacyjnego oraz zużycie opioidów. Celem niniejszej analizy była ocena częstości występowania PONV u pacjentów poddawanych OLD w znieczuleniu ogólnym prowadzonym zgodnie z koncepcją adekwatności znieczulenia (AoA), z zastosowaniem lub bez zastosowania IA. Metody: Do analizy wtórnej włączono 94 pacjentów poddawanych OLD w znieczuleniu ogólnym prowadzonym zgodnie z AoA, z dawkowaniem fentanylu na podstawie chirurgicznego wskaźnika pletyzmograficznego (SPI). Pacjentów losowo przydzielono do grup otrzymujących IA z zastosowaniem 0,2% ropiwakainy (RF) lub bupiwakainy (BF) w połączeniu z 50 µg fentanylu albo do grupy kontrolnej, w której nie stosowano IA. PONV oceniano jako wczesne (na oddziale opieki po znieczuleniu), późne (na oddziale neurochirurgicznym) oraz ogółem (w ciągu 48 godzin po operacji). Analizowano również zużycie opioidów oraz wyniki w skali ryzyka Apfel. Wszystkie analizy dotyczące PONV miały charakter eksploracyjny. Wyniki: PONV wystąpiły u 12,8% pacjentów, przy czym nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy badanymi grupami. Pooperacyjne zużycie morfiny było istotnie mniejsze w grupie RF niż w grupie kontrolnej (2,7 ± 5,3 mg vs 7,1 ± 5,9 mg; p < 0,05). U pacjentów, u których wystąpiły wczesne PONV, stwierdzono wyższe wartości SPI przed indukcją znieczulenia (73,1 ± 9,7 vs 59,5 ± 17,2; p < 0,05). To eksploracyjne spostrzeżenie wymaga jednak potwierdzenia w badaniach obejmujących większe grupy pacjentów. Wnioski: W niniejszej wtórnej analizie post hoc nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania PONV pomiędzy grupami znieczulenia u pacjentów poddawanych OLD w znieczuleniu ogólnym prowadzonym zgodnie z AoA. Zaobserwowany związek pomiędzy wartościami SPI przed indukcją znieczulenia a występowaniem wczesnych PONV należy interpretować ostrożnie i wymaga on potwierdzenia w odpowiednio zaplanowanych prospektywnych badaniach o wystarczającej mocy statystycznej.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Postoperative nausea and vomiting (PONV) remains a frequent and clinically relevant complication following open lumbar discectomy (OLD) under general anesthesia. The present study represents a secondary, post hoc analysis of a randomized controlled trial originally designed to investigate the effects of infiltration anesthesia (IA) on postoperative pain perception and opioid consumption. The objective of this analysis was to explore the incidence of PONV in patients undergoing OLD under adequacy of anesthesia (AoA)-guided general anesthesia, with or without IA. Methods: This secondary analysis included 94 patients undergoing OLD under AoA-guided general anesthesia with fentanyl titration based on the surgical pleth index (SPI). Patients were randomized to receive IA with 0.2% ropivacaine (RF) or bupivacaine (BF) plus 50 µg fentanyl, or no IA (control). PONV was assessed as early (in the post-anesthesia care unit), late (in the neurosurgical ward), and overall (within 48 h postoperatively). Opioid consumption and Apfel risk scores were also analyzed. All analyses related to PONV were exploratory. Results: PONV occurred in 12.8% of patients, with no significant differences between study groups. Postoperative morphine consumption was significantly lower in the RF group than in the control group (2.7 ± 5.3 mg vs. 7.1 ± 5.9 mg; p < 0.05). Higher pre-induction SPI values were observed in patients who experienced early PONV (73.1 ± 9.7 vs. 59.5 ± 17.2; p < 0.05); however, this exploratory finding requires confirmation in larger studies. Conclusions: In this secondary, post hoc analysis, no significant differences in PONV incidence were observed between anesthetic groups in patients undergoing OLD under AoA-guided general anesthesia. The observed association between pre-induction SPI values and early PONV should be interpreted cautiously and requires confirmation in adequately powered prospective studies.

Link:  Click here

Wilk, M.; Jedrasiak, K.; Suwalska, A.; Gzik, M.; Wodarski, P. Continuous Infusion Pressure Measurement in Predefined Interfascial and Intramuscular Tissue Conditions: An Ex Vivo Pilot Study. J. Clin. Med. 2026, 15, 3301. https://doi.org/10.3390/jcm15093301

[EN below]

Abstrakt:

Wprowadzenie: Przemieszczenie cewnika okołonerwowego jest klinicznie istotną przyczyną niepowodzenia ciągłej blokady, jednak niniejsze badanie nie zostało zaprojektowane w celu odwzorowania rzeczywistego klinicznego przemieszczenia cewnika. Zamiast tego oceniano, czy ciśnienie podczas infuzji prowadzonej z małą szybkością różni się pomiędzy dwoma z góry określonymi środowiskami położenia cewnika względem tkanek – międzypowięziowym i śródmięśniowym – w kontrolowanych warunkach ex vivo. Metody: Badaniem objęto 60 preparatów uda świńskiego. Pod kontrolą ultrasonograficzną system cewnika wprowadzanego po igle, wyposażony w cewnik wielootworowy, umieszczano w przestrzeni międzypowięziowej lub śródmięśniowo, wykonując jeden pomiar dla każdego preparatu. Po zarejestrowaniu wartości wyjściowej poza tkanką podawano sól fizjologiczną z szybkością 5 mL/h przez 10 minut. Rejestrowane wartości ciśnienia normalizowano względem wartości wyjściowej. Dla każdego przebiegu wyznaczano reprezentatywną wartość za pomocą wcześniej zdefiniowanego, zautomatyzowanego algorytmu identyfikującego stabilny segment pomiaru, a różnice między grupami oceniano za pomocą testu t Welcha. Wyniki: Średnie znormalizowane ciśnienie było wyższe podczas infuzji śródmięśniowej niż międzypowięziowej (0,3346 ± 0,0635 PSI [17,3 ± 3,3 mmHg] vs 0,1917 ± 0,0285 PSI [9,9 ± 1,5 mmHg]). Różnica między grupami była istotna statystycznie (średnia różnica: 0,1430 PSI [7,4 mmHg], 95% CI: 0,1181–0,1679 PSI; p = 7,22 × 10⁻¹⁵), a standaryzowana wielkość efektu była bardzo duża (g Hedgesa = 2,87). Wskazuje to na wyraźne statystyczne rozdzielenie dwóch z góry określonych grup w kontrolowanych warunkach ex vivo, a nie na zdolność do klinicznego różnicowania położenia cewnika. Bezwzględna różnica ciśnień pozostawała jednak niewielka. Wnioski: W kontrolowanych warunkach ex vivo średnie znormalizowane ciśnienie infuzji różniło się pomiędzy z góry określonym międzypowięziowym i śródmięśniowym położeniem cewnika. Bezwzględna różnica była jednak niewielka. Zastosowany model binarny nie odzwierciedla rzeczywistego przemieszczenia cewnika, a uzyskane wyniki nie stanowią podstawy do obecnego zastosowania klinicznego, interpretacji wyników na poziomie pojedynczego pacjenta ani określenia użytecznego klinicznie progu wartości ciśnienia. Wyniki należy traktować jako eksploracyjne i służące generowaniu hipotez.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Background: Perineural catheter migration is a clinically relevant cause of continuous block failure, but the present study was not designed to model true clinical displacement. Instead, we investigated whether low-rate infusion pressure differs between two predefined catheter–tissue environments, interfascial and intramuscular, under controlled ex vivo conditions. Methods: Sixty porcine thigh specimens were studied. Under ultrasound guidance, a catheter-over-needle system with a multi-orifice catheter was placed either in the interfascial plane or intramuscularly, with one measurement obtained from each specimen. After baseline recording outside the tissue, saline was infused at 5 mL/h for 10 min. Pressure recordings were normalized to baseline. For each trace, a representative value was obtained using a predefined automated stable-segment algorithm, and between-group differences were assessed using Welch’s t-test. Results: Mean normalized pressure was higher during intramuscular than interfascial infusion (0.3346 ± 0.0635 PSI [17.3 ± 3.3 mmHg] vs. 0.1917 ± 0.0285 PSI [9.9 ± 1.5 mmHg]). The between-group difference was significant (mean difference: 0.1430 PSI [7.4 mmHg], 95% CI: 0.1181 to 0.1679 PSI; p = 7.22 × 10−15), with a very large standardized effect size (Hedges’ g = 2.87), reflecting strong statistical separation between the two predefined groups under controlled ex vivo conditions rather than clinical discriminative ability. However, the absolute pressure difference remained small. Conclusions: Under controlled ex vivo conditions, mean normalized infusion pressure differed between predefined interfascial and intramuscular catheter positions. However, the absolute difference was small. This binary model does not represent real catheter displacement, and the findings do not support current clinical applicability, individual-level interpretation, or the definition of a clinically usable threshold. The results should be considered exploratory and hypothesis-generating.

Link:  Click here

Mitka-Krysiak, E.; Król-Jatręga, K.; Ossowski, P.; Zmarzły, N.; Bereza, K.; Ordon, P.; Sirek, T.; Sirek, A.; Boroń, K.; Boroń, D.; et al. Subtype-Independent Activation of NF-κB Signaling in Breast Cancer. Int. J. Mol. Sci. 2026, 27, 4055. https://doi.org/10.3390/ijms27094055

[EN below]

Abstrakt:

Sygnalizacja z udziałem jądrowego czynnika transkrypcyjnego kappa B (NF-κB) odgrywa kluczową rolę w procesach zapalnych, odpowiedzi immunologicznej, przeżyciu komórek oraz progresji nowotworów. Jej konstytutywna aktywacja jest często obserwowana w raku piersi i przyczynia się do wzrostu guza, oporności na leczenie oraz powstawania przerzutów. MikroRNA (miRNA) są istotnymi potranskrypcyjnymi regulatorami ekspresji genów i mogą modulować sygnalizację NF-κB w sposób zależny lub niezależny od podtypu nowotworu. Celem badania była identyfikacja miRNA, które mogą potencjalnie regulować aktywność genów związanych z sygnalizacją NF-κB w pięciu molekularnych podtypach raka piersi u polskich kobiet. Próbki tkanki nowotworowej oraz odpowiadające im próbki prawidłowej tkanki pobrano od 405 pacjentek z pięcioma podtypami raka piersi: luminalnym A (n = 130), luminalnym B HER2-ujemnym (n = 100), luminalnym B HER2-dodatnim (n = 96), nieluminalnym HER2-dodatnim (n = 36) oraz potrójnie ujemnym rakiem piersi (TNBC, n = 43). Profil ekspresji wybranych genów związanych z NF-κB oceniono z wykorzystaniem mikromacierzy mRNA oraz metody RT-qPCR. Poziomy białek oznaczono metodą ELISA. Potencjalne regulatorowe miRNA zidentyfikowano przy użyciu mikromacierzy miRNA, a następnie zweryfikowano z wykorzystaniem bazy danych miRDB. We wszystkich podtypach zaobserwowano konsekwentnie podwyższoną ekspresję genów MAP3K7, TAB2, TNFAIP3, CSNK2A1, BCL2L1, XIAP, CXCL2 oraz PLAU, co wskazuje na aktywację kanonicznego szlaku sygnalizacyjnego NF-κB. Obniżona ekspresja określonych miRNA – miR-1297 i miR-30a (ukierunkowanych na MAP3K7), miR-134 (TAB2), miR-125b (TNFAIP3) oraz miR-4329 (XIAP) – może przyczyniać się do tej deregulacji. W przypadku genów CSNK2A1, BCL2L1, CXCL2 oraz PLAU nie zidentyfikowano regulatorowych miRNA spełniających przyjęte kryteria. Badanie wykazało niezależną od podtypu raka piersi aktywację kanonicznego szlaku sygnalizacyjnego NF-κB, której podstawą jest konsekwentnie podwyższona ekspresja jego kluczowych elementów zarówno na poziomie transkryptów, jak i białek. Deregulacja określonych miRNA prawdopodobnie przyczynia się do obserwowanych zmian ekspresji genów. Wyniki wskazują na istnienie wspólnego dla różnych podtypów molekularnych programu onkogennego zależnego od NF-κB, co może mieć znaczenie dla opracowania strategii terapeutycznych opartych na miRNA, ukierunkowanych na procesy zapalne, szlaki sygnalizacyjne odpowiedzialne za przeżycie komórek oraz oporność na leczenie w raku piersi.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Nuclear factor kappa B (NF-κB) signaling plays a central role in inflammation, immunity, cell survival, and cancer progression. Its constitutive activation is frequently observed in breast cancer, contributing to tumor growth, treatment resistance, and metastasis. MicroRNAs (miRNAs) are key post-transcriptional regulators of gene expression and may modulate NF-κB signaling in a subtype-specific or -independent manner. The aim of the study was to identify miRNAs that may potentially regulate the activity of genes associated with NF-κB signaling across five molecular subtypes of breast cancer in Polish women. Tumor and matched normal tissue samples were collected from 405 patients with five breast cancer subtypes: luminal A (n = 130), HER2-negative luminal B (n = 100), HER2-positive luminal B (n = 96), non-luminal HER2-positive (n = 36), and triple-negative breast cancer (TNBC, n = 43). Expression profile of selected NF-κB-related genes were evaluated using mRNA microarrays and RT-qPCR. Protein levels were assessed by ELISA. Candidate regulatory miRNAs were identified via miRNA microarrays and validated using the miRDB database. A consistent upregulation of MAP3K7, TAB2, TNFAIP3, CSNK2A1, BCL2L1, XIAP, CXCL2, and PLAU was observed across all subtypes, suggesting activation of canonical NF-κB signaling. Downregulation of specific miRNAs, miR-1297 and miR-30a (targeting MAP3K7), miR-134 (TAB2), miR-125b (TNFAIP3), and miR-4329 (XIAP), may contribute to this deregulation. For CSNK2A1, BCL2L1, CXCL2, and PLAU, no regulatory miRNAs meeting our criteria were identified. Our study reveals a subtype-independent activation of the canonical NF-κB signaling pathway in breast cancer, underpinned by consistent upregulation of key components (at both the transcript and protein levels. Dysregulation of specific miRNAs likely contributes to this altered gene expression. These findings suggest the presence of a common NF-κB-driven oncogenic program across molecular subtypes, with potential implications for developing miRNA-based therapeutic strategies targeting inflammation, survival signaling, and treatment resistance in breast cancer.

Link:  Click here

Lubicz-Posochowska, A.; Benduch, D.; Budka, B.; Zamasz, K.; Nawrot, F. The Justification for the Energy Transition in Poland’s Coal Regions: Legal, Institutional, and Spatial Determinants and Social Acceptance in Upper Silesia. Sustainability 2026, 18, 8069.

[EN below]

Abstrakt:

Górny Śląsk, historycznie ukształtowany przez górnictwo węgla kamiennego oraz energetykę opartą na węglu, znajduje się obecnie w kluczowej fazie sprawiedliwej transformacji, realizowanej w ramach celu Unii Europejskiej zakładającego osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Niniejsze badanie analizuje uwarunkowania prawne, instytucjonalne i przestrzenne kształtujące ten proces oraz ocenia deklarowaną akceptację społeczną w siedmiu podregionach górniczych województwa śląskiego, obejmujących łącznie 64 gminy. Badanie łączy ustrukturyzowaną analizę źródeł zastanych, obejmującą unijne, krajowe i regionalne instrumenty polityczne oraz prawne, z badaniem CATI przeprowadzonym wśród odbiorców energii elektrycznej zamieszkujących obszar transformacji (N = 602). Szczególną uwagę poświęcono barierom regulacyjnym wpływającym na rewitalizację i ponowne zagospodarowanie terenów pogórniczych i poprzemysłowych. Analiza dokumentów wskazuje na rozproszenie odpowiedzialności instytucjonalnej, słabą koordynację między strategiami sektorowymi oraz niewystarczającą integrację regulacji dotyczących zamykania kopalń, rewitalizacji i planowania przestrzennego. Wyniki badania ankietowego wskazują, że poparcie społeczne dla transformacji energetycznej ma charakter warunkowy, a nie bezwarunkowy. Respondenci zasadniczo dostrzegają potrzebę zmian, oczekują jednak, że główny ciężar finansowy transformacji zostanie poniesiony przez budżet państwa oraz przedsiębiorstwa energetyczne, podczas gdy bezpośrednie finansowanie przez gospodarstwa domowe uzyskuje jedynie marginalne poparcie. Wyniki pokazują również, że w badaniu mierzono deklarowaną przez respondentów znajomość pojęcia „transformacja energetyczna”, a nie wiedzę zweryfikowaną za pomocą obiektywnego testu. Badanie wnosi zintegrowane ramy analityczne, łączące kwestie zarządzania, ograniczeń prawno-regulacyjnych, regeneracji terenów pogórniczych oraz deklarowanej akceptacji społecznej w regionie węglowym przechodzącym transformację strukturalną.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Upper Silesia, historically shaped by hard-coal mining and coal-based energy production, is undergoing a critical phase of just transition under the European Union’s 2050 climate-neutrality objective. This study examines the legal, institutional, and spatial conditions shaping this process and assesses declared social acceptance in seven mining subregions of the Silesian Voivodeship comprising 64 municipalities. The research combines structured desk research on European Union, national, and regional policy and legal instruments with a CATI survey of electricity consumers in the transformation area (N = 602). Particular attention is given to regulatory barriers affecting the revitalization and redevelopment of post-mining and post-industrial land. The document analysis reveals fragmented institutional responsibilities, weak coordination between sectoral strategies, and insufficient integration of mine-closure, revitalization, and spatial-planning regulations. The survey findings indicate that public support for the energy transition is conditional rather than unconditional. Respondents generally acknowledge the need for change; however, they expect the principal financial burden to be borne by the state budget and energy companies, while direct household financing receives only marginal support. The results also show that the survey measured self-reported familiarity with the term “energy transition” rather than objectively tested knowledge. The study contributes an integrated analytical framework linking governance, legal-regulatory constraints, post-mining land regeneration, and declared social acceptance in a coal region undergoing structural transformation.

Link:  Click here

Amelin, M., Botko, F., Trojanowska, J. et al. Multicriteria optimization for joint-type forks manufacturing using an AHP-TOPSIS approach. Int J Adv Manuf Technol (2026). 

[EN below]

Abstrakt:

Artykuł dotyczy problemu wielokryterialnego wyboru optymalnego procesu technologicznego wytwarzania widełek przegubowych spośród siedmiu potencjalnych wariantów. Zaproponowano, uzasadniono teoretycznie i opracowano podejście naukowe oparte na zastosowaniu metod AHP i TOPSIS. Metodę AHP wykorzystano do określenia współczynników wagowych kluczowych kryteriów, obejmujących koszty wytwarzania, produktywność, efektywność energetyczną oraz elastyczność. Metoda TOPSIS umożliwiła natomiast ilościowe uszeregowanie dostępnych wariantów.

Przeprowadzona analiza wskazuje, że najbardziej efektywnym rozwiązaniem jest obróbka wieloosiowa, pozwalająca na zminimalizowanie liczby operacji technologicznych. Obliczenia potwierdziły redukcję kosztów wytwarzania o 10,1-26,4% oraz zużycia energii o 78,9-216,5%, przy jednoczesnym wzroście produktywności o 33,8-73,1% i elastyczności o 2,1-3,3% w porównaniu z pozostałymi wariantami procesu technologicznego.

Wykazano, że zwartość strukturalna procesu stanowi kluczowy czynnik zwiększający efektywność wytwarzania poprzez ograniczenie liczby wymaganych obrabiarek i oprzyrządowania. Praktyczne znaczenie uzyskanych wyników polega na możliwości integracji opracowanych algorytmów z systemami komputerowo wspomaganego planowania procesów technologicznych (Computer-Aided Process Planning – CAPP).

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The article addresses the multicriteria selection problem for identifying the optimal technological process for manufacturing joint-type forks among seven potential alternatives. A scientific approach based on the application of AHP and TOPSIS methods is proposed, theoretically justified, and developed. The AHP method was used to determine the weight coefficients for the key criteria, including manufacturing cost, productivity, energy efficiency, and flexibility. The TOPSIS method enabled the quantitative ranking of the available alternatives. The analysis indicates that the most effective process is multiaxis machining, which minimizes the number of technological operations. Calculations confirmed reductions in manufacturing costs of 10.1–26.4% and in energy consumption of 78.9–216.5%, while simultaneously increasing productivity by 33.8–73.1% and flexibility by 2.1–3.3% relative to other technological process alternatives. It is proven that structural compactness is a key factor in enhancing manufacturing efficiency by reducing the number of required machine units and fixtures. The practical significance of the results lies in the potential integration of the developed algorithms into Computer-Aided Process Planning systems.

Link:  Click here

Mirowski, T.; Plata, P.; Dąbrowski, J.; Surma, T.; Zamasz, K. A Resilience-Oriented Screening Framework for Critical Infrastructure Power Supply Against High-Impact Low-Probability Disruptions: A Case Study from Poland. Energies 2026, 19, 3680.

[EN below]

Abstrakt:

Rosnąca liczba zakłóceń o dużych skutkach i niskim prawdopodobieństwie wystąpienia (HILP – High-Impact, Low-Probability) wymaga zmiany paradygmatu w zakresie awaryjnego zasilania infrastruktury krytycznej (IK), polegającej na odejściu od tradycyjnych ocen zorientowanych na koszty na rzecz odporności fizycznej. Istniejące wielokryterialne ramy decyzyjne dotyczące wyboru technologii dla mikrosieci zazwyczaj traktują zdolność do przetrwania zakłóceń jako jedno z wielu kryteriów, podczas gdy efektywność ekonomiczna pozostaje czynnikiem równorzędnym lub dominującym. Niniejsze badanie odpowiada na tę lukę poprzez odwrócenie tej hierarchii. Opracowano dwuetapowe ramy selekcji, zorientowane na odporność, które umożliwiają wstępną kwalifikację technologii energetycznych, w tym CHP i CCHP, przeznaczonych dla infrastruktury krytycznej narażonej na długotrwałe przerwy w dostawie energii, wyłącznie na podstawie kryteriów zdolności do przetrwania. Optymalizację ekonomiczną przesunięto natomiast na późniejsze etapy projektowania. Metodyka nadaje priorytet gotowości do pracy wyspowej, zdolności do samostartu (black start), autonomii paliwowej, możliwości pokrycia zapotrzebowania na różne nośniki energii, wykonalności wdrożenia oraz bezpieczeństwu eksploatacyjnemu. Jako referencyjny przykład infrastruktury krytycznej przyjęto szpital ze względu na jego wysokie wymagania dotyczące jednoczesnego zapewnienia energii elektrycznej, ciepła, chłodu oraz energii na potrzeby procesów technologicznych. Opracowane ramy obejmują etap I, oparty na granicznym filtrze kwalifikacyjnym Go/No-Go, oraz etap II, wykorzystujący ważoną macierz punktową. Ocenie poddano szeroki zestaw technologii, obejmujący układy CHP zasilane gazem, biogazem i biomasą, układy CCHP z chłodzeniem absorpcyjnym, hybrydowe układy CHP/BESS, systemy OZE + BESS oraz generatory wysokoprężne. Zamiast przedstawienia ostatecznego rankingu techniczno-ekonomicznego badanie dostarcza przejrzystego i powtarzalnego narzędzia wspierającego wstępny etap projektowania inżynierskiego, które może zostać uogólnione i zastosowane również do innych rodzajów infrastruktury krytycznej. Wyniki określają warunki brzegowe dla wstępnej kwalifikacji wielowektorowych architektur energetycznych, tworząc podstawę do przyszłego modelowania na etapie FEED (Front-End Engineering Design) oraz dynamicznych symulacji mikrosieci infrastruktury krytycznej.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Increasing high-impact, low-probability (HILP) disruptions requires a paradigm shift in emergency power for critical infrastructure (CI), moving away from traditional cost-driven assessments toward physical resilience. Existing multi-criteria decision frameworks for microgrid technology selection typically treat survivability as one criterion among several, with economic performance retained as an equal or dominant factor. This study addresses this gap by inverting that hierarchy: it develops a resilience-oriented, two-stage screening framework that prequalifies energy technologies (including CHP and CCHP) for CI facing prolonged outages based exclusively on survivability criteria, deferring economic optimization to later design stages. The methodology prioritizes islanding readiness, black-start capability, fuel autonomy, multi-vectorr energy coverage, implementation feasibility, and operational safety. A hospital serves as the reference CI due to its rigorous demand for simultaneous electricity, heat, cooling, and process loads. The framework applies a Stage I Go/No-Go boundary filter followed by a Stage II weighted scoring matrix, evaluating a broad technology basket encompassing gas, biogas, and biomass CHP, CCHP with absorption cooling, hybrid CHP/BESSs, RESs + BESSs, and diesel generators. Rather than providing a definitive techno-economic ranking, this study contributes a transparent, replicable, front-end engineering tool that can be generalized to other critical infrastructure classes. The results define boundary conditions for prequalifying multi-vector energy architectures, establishing a foundation for future FEED-stage modeling and dynamic simulation of CI microgrids.

Link:  Click here

Bijoch, J. Anti-Obesity Medications in Longevity and Aesthetic Medicine. J. Clin. Med. 2026, 15, 6026.

[EN below]

Abstrakt:

Leki stosowane w leczeniu otyłości (AOMs – anti-obesity medications), wśród których wiodącą rolę odgrywają agoniści receptora glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1 RA), tacy jak semaglutyd i liraglutyd, oraz podwójny agonista receptorów GIP/GLP-1 – tirzepatyd, pozwalają uzyskać znaczną redukcję masy ciała, a coraz więcej danych wskazuje na korzyści wykraczające daleko poza zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej. Leki te są obecnie przedmiotem dyskusji również w kontekście długowieczności i medycyny estetycznej, co rodzi pytanie, czy ich działanie obejmuje także biologiczne procesy starzenia oraz zmiany w wyglądzie. Niniejszy przegląd narracyjny (PubMed, EMBASE, Scopus, Web of Science, Cochrane Library oraz rejestry badań klinicznych; styczeń 2010 – czerwiec 2026) integruje wyniki badań mechanistycznych, randomizowanych badań dotyczących wyników sercowo-naczyniowych i nerkowych, analiz biomarkerów starzenia, danych dotyczących składu ciała oraz obserwowanych przez pacjentów zmian estetycznych. Dostępne dowody wskazują, że leki stosowane w leczeniu otyłości zmniejszają ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, spowalniają progresję chorób nerek i wątroby oraz obniżają śmiertelność ogólną w wybranych populacjach. Eksploracyjne analizy proteomiczne i epigenetyczne sugerują ponadto występowanie efektów częściowo niezależnych od redukcji masy ciała, jednak wyniki te nie stanowią dowodu na spowolnienie procesów starzenia. Nowsze leki oddziałujące na wiele receptorów wykazują większą swoistość metaboliczną. Preparaty obejmujące działanie glukagonu, takie jak surwodutyd, oraz potrójny agonista retatrutyd prowadzą w szczególności do redukcji trzewnej i wątrobowej tkanki tłuszczowej, przy czym w niektórych badaniach redukcja zawartości tłuszczu w wątrobie wynosi około 60-80%. Taka jakościowa charakterystyka utraty masy ciała może mieć większe znaczenie dla wydłużenia okresu życia w zdrowiu niż sama wielkość redukcji masy ciała. Jednocześnie szybka i znaczna utrata masy ciała prowadzi do zmian w tkankach miękkich i wyglądzie, określanych potocznie jako „Ozempic face” i „Ozempic body”, a także do nasilonej wiotkości skóry oraz utraty beztłuszczowej masy ciała. Znaczenie tego ostatniego zjawiska łagodzą jednak dane wskazujące, że udział utraty beztłuszczowej masy ciała jest porównywalny z obserwowanym w przypadku innych, uznanych metod leczenia otyłości.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Anti-obesity medications (AOMs), led by the glucagon-like peptide-1 receptor agonists (GLP-1 RAs) semaglutide and liraglutide and the dual GIP/GLP-1 receptor agonist tirzepatide, have produced substantial weight reduction and growing signals of benefit that extend well beyond adiposity. These agents are now discussed in relation to longevity and aesthetic medicine, raising the question of whether their effects reach ageing biology and appearance. This narrative review (PubMed, EMBASE, Scopus, Web of Science, Cochrane Library, and Clinical trial registries; January 2010–June 2026) integrates mechanistic studies, randomised cardiovascular and renal outcome trials, ageing-biomarker analyses, body-composition data, and patient-facing aesthetic phenomena. The evidence indicates that AOMs reduce major cardiovascular events, slow kidney and liver disease progression, and lower all-cause mortality in selected populations; exploratory proteomic and epigenetic analyses further suggest effects partly independent of weight loss, though these do not establish slowed ageing. Newer multi-receptor agents act with greater metabolic specificity: glucagon-containing agents such as survodutide and the triple agonist retatrutide preferentially reduce visceral and hepatic fat (liver-fat reductions of roughly 60–80% in places), a quality of weight loss arguably more relevant to healthspan than its quantity. Concurrently, rapid large-magnitude weight loss drives soft-tissue and appearance changes colloquially termed “Ozempic face” and “Ozempic body”, alongside accelerated skin laxity and loss of lean mass, the latter tempered by data showing lean-loss proportions comparable to established agents.

Link:  Click here

Suleja A, Alfarhan AR, Miszczyk M, Campi R, Hamdhah HA, Amparore D, Francolini G, Roessler N, Miyajima K, Inoue S, Lübbersmeyer F, Alhazeem AA, Rajwa P, Bex A, Volpe A, Ost P, Shariat SF. Salvage therapies for local recurrence of renal cell carcinoma: a systematic review and meta-analysis. World J Urol. 2026 Aug 16;44(1):568. doi: 10.1007/s00345-026-06684-8. PMID: 42604476; PMCID: PMC13478036.

[EN below]

Abstrakt:

Cel: Celem pracy było systematyczne podsumowanie danych dotyczących skuteczności miejscowych terapii ratunkowych stosowanych w przypadku miejscowego nawrotu raka nerkowokomórkowego (RCC).

Metody: Przeszukano bazy MEDLINE, Embase, Web of Science, CENTRAL oraz Google Scholar do 5 sierpnia 2026 r. w celu identyfikacji badań dotyczących miejscowych terapii ratunkowych stosowanych w przypadku miejscowego nawrotu RCC po nefrektomii radykalnej, nefrektomii częściowej lub ablacji (PROSPERO: CRD42024623099). Metaanalizy przeprowadzono z wykorzystaniem modeli efektów losowych. Ryzyko błędu systematycznego (RoB) oceniono za pomocą narzędzia ROBINS-I.

Wyniki: Do analizy włączono 47 badań obejmujących łącznie 2039 pacjentów, z czego 45 miało charakter retrospektywny. U pacjentów, u których doszło do nawrotu po pierwotnej ablacji, najczęściej stwierdzano nowe guzy nerki. Stosowano u nich ponowną ablację (6 badań, n = 193) lub ratunkowe leczenie chirurgiczne (3 badania, n = 48), przy czym obie metody wiązały się z niskim odsetkiem kolejnych nawrotów. Miejscowe nawroty (M0) po pierwotnej nefrektomii częściowej (PN), występujące najczęściej u pacjentów z chorobą w stadium pT1, leczono za pomocą ponownej nefrektomii częściowej, nefrektomii radykalnej (RN) lub ablacji (15 badań, n = 562). Wyniki różniły się w zależności od zastosowanej metody – od niskiego odsetka nawrotów po przypadki, w których dominującą formą niepowodzenia leczenia był rozwój przerzutów odległych. W przeciwieństwie do powyższych przypadków nawroty po pierwotnej nefrektomii radykalnej (12 badań, n = 564) występowały głównie u pacjentów z pierwotnie miejscowo zaawansowaną chorobą (pT3–4), a wyniki leczenia były wyraźnie gorsze, przede wszystkim z powodu progresji w postaci przerzutów odległych. W czterech badaniach w leczeniu ratunkowym zastosowano radioterapię, jednak wykorzystywane metody oraz uzyskane wyniki były niejednorodne. W większości badań ryzyko błędu systematycznego oceniono jako umiarkowane, natomiast w 16 badaniach jako poważne, głównie z powodu ryzyka błędu związanego z doborem uczestników.

Wnioski: Skuteczność miejscowych terapii ratunkowych stosowanych w przypadku nawrotu RCC zależy od rodzaju pierwotnego leczenia oraz stopnia zaawansowania histopatologicznego choroby pierwotnej. Ponowna ablacja wiąże się z korzystnymi wynikami, natomiast nawroty po nefrektomii częściowej mogą być leczone za pomocą ponownej interwencji chirurgicznej lub ablacji, choć wyniki tych metod są zróżnicowane – od niskiego odsetka nawrotów do częstego występowania przerzutów odległych. Pacjenci po nefrektomii radykalnej, u których choroba pierwotna często była już zaawansowana, mają gorsze rokowanie – u około dwóch trzecich dochodzi do progresji w ciągu trzech lat, przede wszystkim w postaci przerzutów odległych. Ogólna jakość dostępnych dowodów pozostaje niska. Istnieje pilna potrzeba wypracowania konsensusu ekspertów w zakresie wskaźników jakości opieki nad pacjentami z miejscowym nawrotem RCC oraz tworzenia prospektywnych rejestrów wykorzystujących ustandaryzowane zasady raportowania wyników.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Background: We aimed to systematically summarize data on efficacy of local salvage therapies for local recurrence of renal cell carcinoma (RCC).

Methods: We searched MEDLINE, Embase, Web of Science, CENTRAL, and Google Scholar through 05/08/2026, for studies on local salvage therapies for local recurrence of RCC following radical nephrectomy, partial nephrectomy, or ablation (PROSPERO: CRD42024623099). Meta-analyses were conducted using random-effects models. Risk of bias (RoB) was assessed using ROBINS-I.

Results: Forty-seven studies comprising 2039 patients were included (45 retrospective). Patients recurring after primary ablation predominantly presented with new renal masses, and were managed with repeat ablation (6 studies, n = 193) or salvage surgery (3 studies, n = 48), both yielding low recurrence rates. Local recurrences (M0) after primary partial nephrectomy (PN), most often in patients with pT1 disease, were treated with repeat PN, radical nephrectomy (RN), or ablation (15 studies, n = 562), with heterogeneous outcomes across modalities, ranging from low recurrence rates to predominantly distant metastatic failure. In contrast, recurrences after primary RN (12 studies, n = 564) occurred in a population with primarily locally advanced disease (pT3-4) and outcomes were notably worse, driven by distant progression. Four studies used radiotherapy in salvage setting, with heterogeneous methods and outcomes. Majority of studies were assessed moderate RoB, 16 studies assessed as serious, predominantly due to bias in participant selection.

Conclusion: Efficacy of local salvage therapies for RCC recurrence is influenced by the primary treatment and histopathological advancement of primary disease. Repeat ablation provides favorable outcomes, while recurrences after PN can be managed with repeat surgery or ablation, with heterogeneous results (from low recurrence rates to frequent distant metastases). Post-RN patients, often with initially advanced disease, have worse prognosis with approximately two-thirds experiencing progression by three years, primarily due to distant metastases. Overall, quality of evidence remains low. There is critical need for expert consensus on quality indicators for locally recurrent RCC care and for prospective registries with standardized outcome reporting.

Link:  Click here