Najnowsze publikacje naukowe

Lubicz-Posochowska, A.; Benduch, D.; Budka, B.; Zamasz, K.; Nawrot, F. The Justification for the Energy Transition in Poland’s Coal Regions: Legal, Institutional, and Spatial Determinants and Social Acceptance in Upper Silesia. Sustainability 2026, 18, 8069.

[EN below]

Abstrakt:

Górny Śląsk, historycznie ukształtowany przez górnictwo węgla kamiennego oraz energetykę opartą na węglu, znajduje się obecnie w kluczowej fazie sprawiedliwej transformacji, realizowanej w ramach celu Unii Europejskiej zakładającego osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Niniejsze badanie analizuje uwarunkowania prawne, instytucjonalne i przestrzenne kształtujące ten proces oraz ocenia deklarowaną akceptację społeczną w siedmiu podregionach górniczych województwa śląskiego, obejmujących łącznie 64 gminy. Badanie łączy ustrukturyzowaną analizę źródeł zastanych, obejmującą unijne, krajowe i regionalne instrumenty polityczne oraz prawne, z badaniem CATI przeprowadzonym wśród odbiorców energii elektrycznej zamieszkujących obszar transformacji (N = 602). Szczególną uwagę poświęcono barierom regulacyjnym wpływającym na rewitalizację i ponowne zagospodarowanie terenów pogórniczych i poprzemysłowych. Analiza dokumentów wskazuje na rozproszenie odpowiedzialności instytucjonalnej, słabą koordynację między strategiami sektorowymi oraz niewystarczającą integrację regulacji dotyczących zamykania kopalń, rewitalizacji i planowania przestrzennego. Wyniki badania ankietowego wskazują, że poparcie społeczne dla transformacji energetycznej ma charakter warunkowy, a nie bezwarunkowy. Respondenci zasadniczo dostrzegają potrzebę zmian, oczekują jednak, że główny ciężar finansowy transformacji zostanie poniesiony przez budżet państwa oraz przedsiębiorstwa energetyczne, podczas gdy bezpośrednie finansowanie przez gospodarstwa domowe uzyskuje jedynie marginalne poparcie. Wyniki pokazują również, że w badaniu mierzono deklarowaną przez respondentów znajomość pojęcia „transformacja energetyczna”, a nie wiedzę zweryfikowaną za pomocą obiektywnego testu. Badanie wnosi zintegrowane ramy analityczne, łączące kwestie zarządzania, ograniczeń prawno-regulacyjnych, regeneracji terenów pogórniczych oraz deklarowanej akceptacji społecznej w regionie węglowym przechodzącym transformację strukturalną.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Upper Silesia, historically shaped by hard-coal mining and coal-based energy production, is undergoing a critical phase of just transition under the European Union’s 2050 climate-neutrality objective. This study examines the legal, institutional, and spatial conditions shaping this process and assesses declared social acceptance in seven mining subregions of the Silesian Voivodeship comprising 64 municipalities. The research combines structured desk research on European Union, national, and regional policy and legal instruments with a CATI survey of electricity consumers in the transformation area (N = 602). Particular attention is given to regulatory barriers affecting the revitalization and redevelopment of post-mining and post-industrial land. The document analysis reveals fragmented institutional responsibilities, weak coordination between sectoral strategies, and insufficient integration of mine-closure, revitalization, and spatial-planning regulations. The survey findings indicate that public support for the energy transition is conditional rather than unconditional. Respondents generally acknowledge the need for change; however, they expect the principal financial burden to be borne by the state budget and energy companies, while direct household financing receives only marginal support. The results also show that the survey measured self-reported familiarity with the term “energy transition” rather than objectively tested knowledge. The study contributes an integrated analytical framework linking governance, legal-regulatory constraints, post-mining land regeneration, and declared social acceptance in a coal region undergoing structural transformation.

Link:  Click here

Amelin, M., Botko, F., Trojanowska, J. et al. Multicriteria optimization for joint-type forks manufacturing using an AHP-TOPSIS approach. Int J Adv Manuf Technol (2026). 

[EN below]

Abstrakt:

Artykuł dotyczy problemu wielokryterialnego wyboru optymalnego procesu technologicznego wytwarzania widełek przegubowych spośród siedmiu potencjalnych wariantów. Zaproponowano, uzasadniono teoretycznie i opracowano podejście naukowe oparte na zastosowaniu metod AHP i TOPSIS. Metodę AHP wykorzystano do określenia współczynników wagowych kluczowych kryteriów, obejmujących koszty wytwarzania, produktywność, efektywność energetyczną oraz elastyczność. Metoda TOPSIS umożliwiła natomiast ilościowe uszeregowanie dostępnych wariantów.

Przeprowadzona analiza wskazuje, że najbardziej efektywnym rozwiązaniem jest obróbka wieloosiowa, pozwalająca na zminimalizowanie liczby operacji technologicznych. Obliczenia potwierdziły redukcję kosztów wytwarzania o 10,1-26,4% oraz zużycia energii o 78,9-216,5%, przy jednoczesnym wzroście produktywności o 33,8-73,1% i elastyczności o 2,1-3,3% w porównaniu z pozostałymi wariantami procesu technologicznego.

Wykazano, że zwartość strukturalna procesu stanowi kluczowy czynnik zwiększający efektywność wytwarzania poprzez ograniczenie liczby wymaganych obrabiarek i oprzyrządowania. Praktyczne znaczenie uzyskanych wyników polega na możliwości integracji opracowanych algorytmów z systemami komputerowo wspomaganego planowania procesów technologicznych (Computer-Aided Process Planning – CAPP).

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

The article addresses the multicriteria selection problem for identifying the optimal technological process for manufacturing joint-type forks among seven potential alternatives. A scientific approach based on the application of AHP and TOPSIS methods is proposed, theoretically justified, and developed. The AHP method was used to determine the weight coefficients for the key criteria, including manufacturing cost, productivity, energy efficiency, and flexibility. The TOPSIS method enabled the quantitative ranking of the available alternatives. The analysis indicates that the most effective process is multiaxis machining, which minimizes the number of technological operations. Calculations confirmed reductions in manufacturing costs of 10.1–26.4% and in energy consumption of 78.9–216.5%, while simultaneously increasing productivity by 33.8–73.1% and flexibility by 2.1–3.3% relative to other technological process alternatives. It is proven that structural compactness is a key factor in enhancing manufacturing efficiency by reducing the number of required machine units and fixtures. The practical significance of the results lies in the potential integration of the developed algorithms into Computer-Aided Process Planning systems.

Link:  Click here

Mirowski, T.; Plata, P.; Dąbrowski, J.; Surma, T.; Zamasz, K. A Resilience-Oriented Screening Framework for Critical Infrastructure Power Supply Against High-Impact Low-Probability Disruptions: A Case Study from Poland. Energies 2026, 19, 3680.

[EN below]

Abstrakt:

Rosnąca liczba zakłóceń o dużych skutkach i niskim prawdopodobieństwie wystąpienia (HILP – High-Impact, Low-Probability) wymaga zmiany paradygmatu w zakresie awaryjnego zasilania infrastruktury krytycznej (IK), polegającej na odejściu od tradycyjnych ocen zorientowanych na koszty na rzecz odporności fizycznej. Istniejące wielokryterialne ramy decyzyjne dotyczące wyboru technologii dla mikrosieci zazwyczaj traktują zdolność do przetrwania zakłóceń jako jedno z wielu kryteriów, podczas gdy efektywność ekonomiczna pozostaje czynnikiem równorzędnym lub dominującym. Niniejsze badanie odpowiada na tę lukę poprzez odwrócenie tej hierarchii. Opracowano dwuetapowe ramy selekcji, zorientowane na odporność, które umożliwiają wstępną kwalifikację technologii energetycznych, w tym CHP i CCHP, przeznaczonych dla infrastruktury krytycznej narażonej na długotrwałe przerwy w dostawie energii, wyłącznie na podstawie kryteriów zdolności do przetrwania. Optymalizację ekonomiczną przesunięto natomiast na późniejsze etapy projektowania. Metodyka nadaje priorytet gotowości do pracy wyspowej, zdolności do samostartu (black start), autonomii paliwowej, możliwości pokrycia zapotrzebowania na różne nośniki energii, wykonalności wdrożenia oraz bezpieczeństwu eksploatacyjnemu. Jako referencyjny przykład infrastruktury krytycznej przyjęto szpital ze względu na jego wysokie wymagania dotyczące jednoczesnego zapewnienia energii elektrycznej, ciepła, chłodu oraz energii na potrzeby procesów technologicznych. Opracowane ramy obejmują etap I, oparty na granicznym filtrze kwalifikacyjnym Go/No-Go, oraz etap II, wykorzystujący ważoną macierz punktową. Ocenie poddano szeroki zestaw technologii, obejmujący układy CHP zasilane gazem, biogazem i biomasą, układy CCHP z chłodzeniem absorpcyjnym, hybrydowe układy CHP/BESS, systemy OZE + BESS oraz generatory wysokoprężne. Zamiast przedstawienia ostatecznego rankingu techniczno-ekonomicznego badanie dostarcza przejrzystego i powtarzalnego narzędzia wspierającego wstępny etap projektowania inżynierskiego, które może zostać uogólnione i zastosowane również do innych rodzajów infrastruktury krytycznej. Wyniki określają warunki brzegowe dla wstępnej kwalifikacji wielowektorowych architektur energetycznych, tworząc podstawę do przyszłego modelowania na etapie FEED (Front-End Engineering Design) oraz dynamicznych symulacji mikrosieci infrastruktury krytycznej.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Increasing high-impact, low-probability (HILP) disruptions requires a paradigm shift in emergency power for critical infrastructure (CI), moving away from traditional cost-driven assessments toward physical resilience. Existing multi-criteria decision frameworks for microgrid technology selection typically treat survivability as one criterion among several, with economic performance retained as an equal or dominant factor. This study addresses this gap by inverting that hierarchy: it develops a resilience-oriented, two-stage screening framework that prequalifies energy technologies (including CHP and CCHP) for CI facing prolonged outages based exclusively on survivability criteria, deferring economic optimization to later design stages. The methodology prioritizes islanding readiness, black-start capability, fuel autonomy, multi-vectorr energy coverage, implementation feasibility, and operational safety. A hospital serves as the reference CI due to its rigorous demand for simultaneous electricity, heat, cooling, and process loads. The framework applies a Stage I Go/No-Go boundary filter followed by a Stage II weighted scoring matrix, evaluating a broad technology basket encompassing gas, biogas, and biomass CHP, CCHP with absorption cooling, hybrid CHP/BESSs, RESs + BESSs, and diesel generators. Rather than providing a definitive techno-economic ranking, this study contributes a transparent, replicable, front-end engineering tool that can be generalized to other critical infrastructure classes. The results define boundary conditions for prequalifying multi-vector energy architectures, establishing a foundation for future FEED-stage modeling and dynamic simulation of CI microgrids.

Link:  Click here

Bijoch, J. Anti-Obesity Medications in Longevity and Aesthetic Medicine. J. Clin. Med. 2026, 15, 6026.

[EN below]

Abstrakt:

Leki stosowane w leczeniu otyłości (AOMs – anti-obesity medications), wśród których wiodącą rolę odgrywają agoniści receptora glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1 RA), tacy jak semaglutyd i liraglutyd, oraz podwójny agonista receptorów GIP/GLP-1 – tirzepatyd, pozwalają uzyskać znaczną redukcję masy ciała, a coraz więcej danych wskazuje na korzyści wykraczające daleko poza zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej. Leki te są obecnie przedmiotem dyskusji również w kontekście długowieczności i medycyny estetycznej, co rodzi pytanie, czy ich działanie obejmuje także biologiczne procesy starzenia oraz zmiany w wyglądzie. Niniejszy przegląd narracyjny (PubMed, EMBASE, Scopus, Web of Science, Cochrane Library oraz rejestry badań klinicznych; styczeń 2010 – czerwiec 2026) integruje wyniki badań mechanistycznych, randomizowanych badań dotyczących wyników sercowo-naczyniowych i nerkowych, analiz biomarkerów starzenia, danych dotyczących składu ciała oraz obserwowanych przez pacjentów zmian estetycznych. Dostępne dowody wskazują, że leki stosowane w leczeniu otyłości zmniejszają ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, spowalniają progresję chorób nerek i wątroby oraz obniżają śmiertelność ogólną w wybranych populacjach. Eksploracyjne analizy proteomiczne i epigenetyczne sugerują ponadto występowanie efektów częściowo niezależnych od redukcji masy ciała, jednak wyniki te nie stanowią dowodu na spowolnienie procesów starzenia. Nowsze leki oddziałujące na wiele receptorów wykazują większą swoistość metaboliczną. Preparaty obejmujące działanie glukagonu, takie jak surwodutyd, oraz potrójny agonista retatrutyd prowadzą w szczególności do redukcji trzewnej i wątrobowej tkanki tłuszczowej, przy czym w niektórych badaniach redukcja zawartości tłuszczu w wątrobie wynosi około 60-80%. Taka jakościowa charakterystyka utraty masy ciała może mieć większe znaczenie dla wydłużenia okresu życia w zdrowiu niż sama wielkość redukcji masy ciała. Jednocześnie szybka i znaczna utrata masy ciała prowadzi do zmian w tkankach miękkich i wyglądzie, określanych potocznie jako „Ozempic face” i „Ozempic body”, a także do nasilonej wiotkości skóry oraz utraty beztłuszczowej masy ciała. Znaczenie tego ostatniego zjawiska łagodzą jednak dane wskazujące, że udział utraty beztłuszczowej masy ciała jest porównywalny z obserwowanym w przypadku innych, uznanych metod leczenia otyłości.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Anti-obesity medications (AOMs), led by the glucagon-like peptide-1 receptor agonists (GLP-1 RAs) semaglutide and liraglutide and the dual GIP/GLP-1 receptor agonist tirzepatide, have produced substantial weight reduction and growing signals of benefit that extend well beyond adiposity. These agents are now discussed in relation to longevity and aesthetic medicine, raising the question of whether their effects reach ageing biology and appearance. This narrative review (PubMed, EMBASE, Scopus, Web of Science, Cochrane Library, and Clinical trial registries; January 2010–June 2026) integrates mechanistic studies, randomised cardiovascular and renal outcome trials, ageing-biomarker analyses, body-composition data, and patient-facing aesthetic phenomena. The evidence indicates that AOMs reduce major cardiovascular events, slow kidney and liver disease progression, and lower all-cause mortality in selected populations; exploratory proteomic and epigenetic analyses further suggest effects partly independent of weight loss, though these do not establish slowed ageing. Newer multi-receptor agents act with greater metabolic specificity: glucagon-containing agents such as survodutide and the triple agonist retatrutide preferentially reduce visceral and hepatic fat (liver-fat reductions of roughly 60–80% in places), a quality of weight loss arguably more relevant to healthspan than its quantity. Concurrently, rapid large-magnitude weight loss drives soft-tissue and appearance changes colloquially termed “Ozempic face” and “Ozempic body”, alongside accelerated skin laxity and loss of lean mass, the latter tempered by data showing lean-loss proportions comparable to established agents.

Link:  Click here

Suleja A, Alfarhan AR, Miszczyk M, Campi R, Hamdhah HA, Amparore D, Francolini G, Roessler N, Miyajima K, Inoue S, Lübbersmeyer F, Alhazeem AA, Rajwa P, Bex A, Volpe A, Ost P, Shariat SF. Salvage therapies for local recurrence of renal cell carcinoma: a systematic review and meta-analysis. World J Urol. 2026 Aug 16;44(1):568. doi: 10.1007/s00345-026-06684-8. PMID: 42604476; PMCID: PMC13478036.

[EN below]

Abstrakt:

Cel: Celem pracy było systematyczne podsumowanie danych dotyczących skuteczności miejscowych terapii ratunkowych stosowanych w przypadku miejscowego nawrotu raka nerkowokomórkowego (RCC).

Metody: Przeszukano bazy MEDLINE, Embase, Web of Science, CENTRAL oraz Google Scholar do 5 sierpnia 2026 r. w celu identyfikacji badań dotyczących miejscowych terapii ratunkowych stosowanych w przypadku miejscowego nawrotu RCC po nefrektomii radykalnej, nefrektomii częściowej lub ablacji (PROSPERO: CRD42024623099). Metaanalizy przeprowadzono z wykorzystaniem modeli efektów losowych. Ryzyko błędu systematycznego (RoB) oceniono za pomocą narzędzia ROBINS-I.

Wyniki: Do analizy włączono 47 badań obejmujących łącznie 2039 pacjentów, z czego 45 miało charakter retrospektywny. U pacjentów, u których doszło do nawrotu po pierwotnej ablacji, najczęściej stwierdzano nowe guzy nerki. Stosowano u nich ponowną ablację (6 badań, n = 193) lub ratunkowe leczenie chirurgiczne (3 badania, n = 48), przy czym obie metody wiązały się z niskim odsetkiem kolejnych nawrotów. Miejscowe nawroty (M0) po pierwotnej nefrektomii częściowej (PN), występujące najczęściej u pacjentów z chorobą w stadium pT1, leczono za pomocą ponownej nefrektomii częściowej, nefrektomii radykalnej (RN) lub ablacji (15 badań, n = 562). Wyniki różniły się w zależności od zastosowanej metody – od niskiego odsetka nawrotów po przypadki, w których dominującą formą niepowodzenia leczenia był rozwój przerzutów odległych. W przeciwieństwie do powyższych przypadków nawroty po pierwotnej nefrektomii radykalnej (12 badań, n = 564) występowały głównie u pacjentów z pierwotnie miejscowo zaawansowaną chorobą (pT3–4), a wyniki leczenia były wyraźnie gorsze, przede wszystkim z powodu progresji w postaci przerzutów odległych. W czterech badaniach w leczeniu ratunkowym zastosowano radioterapię, jednak wykorzystywane metody oraz uzyskane wyniki były niejednorodne. W większości badań ryzyko błędu systematycznego oceniono jako umiarkowane, natomiast w 16 badaniach jako poważne, głównie z powodu ryzyka błędu związanego z doborem uczestników.

Wnioski: Skuteczność miejscowych terapii ratunkowych stosowanych w przypadku nawrotu RCC zależy od rodzaju pierwotnego leczenia oraz stopnia zaawansowania histopatologicznego choroby pierwotnej. Ponowna ablacja wiąże się z korzystnymi wynikami, natomiast nawroty po nefrektomii częściowej mogą być leczone za pomocą ponownej interwencji chirurgicznej lub ablacji, choć wyniki tych metod są zróżnicowane – od niskiego odsetka nawrotów do częstego występowania przerzutów odległych. Pacjenci po nefrektomii radykalnej, u których choroba pierwotna często była już zaawansowana, mają gorsze rokowanie – u około dwóch trzecich dochodzi do progresji w ciągu trzech lat, przede wszystkim w postaci przerzutów odległych. Ogólna jakość dostępnych dowodów pozostaje niska. Istnieje pilna potrzeba wypracowania konsensusu ekspertów w zakresie wskaźników jakości opieki nad pacjentami z miejscowym nawrotem RCC oraz tworzenia prospektywnych rejestrów wykorzystujących ustandaryzowane zasady raportowania wyników.

Link:  Kliknij tutaj

_____________________________________________________________________________________________________

Abstract:

Background: We aimed to systematically summarize data on efficacy of local salvage therapies for local recurrence of renal cell carcinoma (RCC).

Methods: We searched MEDLINE, Embase, Web of Science, CENTRAL, and Google Scholar through 05/08/2026, for studies on local salvage therapies for local recurrence of RCC following radical nephrectomy, partial nephrectomy, or ablation (PROSPERO: CRD42024623099). Meta-analyses were conducted using random-effects models. Risk of bias (RoB) was assessed using ROBINS-I.

Results: Forty-seven studies comprising 2039 patients were included (45 retrospective). Patients recurring after primary ablation predominantly presented with new renal masses, and were managed with repeat ablation (6 studies, n = 193) or salvage surgery (3 studies, n = 48), both yielding low recurrence rates. Local recurrences (M0) after primary partial nephrectomy (PN), most often in patients with pT1 disease, were treated with repeat PN, radical nephrectomy (RN), or ablation (15 studies, n = 562), with heterogeneous outcomes across modalities, ranging from low recurrence rates to predominantly distant metastatic failure. In contrast, recurrences after primary RN (12 studies, n = 564) occurred in a population with primarily locally advanced disease (pT3-4) and outcomes were notably worse, driven by distant progression. Four studies used radiotherapy in salvage setting, with heterogeneous methods and outcomes. Majority of studies were assessed moderate RoB, 16 studies assessed as serious, predominantly due to bias in participant selection.

Conclusion: Efficacy of local salvage therapies for RCC recurrence is influenced by the primary treatment and histopathological advancement of primary disease. Repeat ablation provides favorable outcomes, while recurrences after PN can be managed with repeat surgery or ablation, with heterogeneous results (from low recurrence rates to frequent distant metastases). Post-RN patients, often with initially advanced disease, have worse prognosis with approximately two-thirds experiencing progression by three years, primarily due to distant metastases. Overall, quality of evidence remains low. There is critical need for expert consensus on quality indicators for locally recurrent RCC care and for prospective registries with standardized outcome reporting.

Link:  Click here